ବେଜିଂ/ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଚୀନ୍ ଶନିବାର ଦିନ ଚେତାବନୀ ଦେଇ କହିଛି ଯେ ଭାରତ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନକରୁ। ସେ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବତାରକୁ ଚୀନ୍ର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମାମଲା ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଚୀନ୍ ଏହା ମଧ୍ୟ ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛି ଯେ ଭାରତ ତିବ୍ଦତର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ କୌଣସି ମଞ୍ଚ ଯୋଗାଇ ଦେବ ନାହିଁ। ଭାରତରେ ଥିବା ଚୀନ୍ ଦୂତାବାସର ମୁଖପାତ୍ର ୟୁ ଜିଙ୍ଗ୍ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘X’ (ଟ୍ୱିଟର) ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ ଜରିଆରେ ଏହି ସବୁ କଥା କହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ, ପ୍ରକୃତରେ ଚୀନ୍ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଆଗାମୀ ଅବତାର ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ କାହିଁକି ଏତେ ଭୟଭୀତ ଅଛି?

ଚୀନ୍ ମୁଖପାତ୍ର ଲେଖିଛନ୍ତି, "ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଚୀନ୍ର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାର ଏବଂ ଏଥିରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ହସ୍ତକ୍ଷେପର ସୁଯୋଗ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, "ତଥାକଥିତ 'କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ତିବ୍ଦତୀୟ ପ୍ରଶାସନ' (Central Tibetan Administration) କୁ କୌଣସି ସାର୍ବଭୌମ ଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମାନ୍ୟତା ମିଳିନାହିଁ କିମ୍ବା ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ପାଖରେ ତିବ୍ଦତୀୟ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବାର କୌଣସି ବୈଧତା ନାହିଁ ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ କୌଣସି ଦାବି କରିବାର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।" ଏହି ପୋଷ୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଭାରତ ତିବ୍ଦତ ସହ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିଜର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିସାରିଛି।

ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ନେଇ କି ବିବାଦ ରହିଛି?

ଦଲାଇ ଲାମା ଜୁଲାଇ ୨ରେ ଏକ ବିବୃତିରେ କହିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାର "ଏକମାତ୍ର ଅଧିକାର" ଗାଦେନ ଫୋଦ୍ରାଙ୍ଗ୍ ଟ୍ରଷ୍ଟ (Gaden Phodrang Trust) ପାଖରେ ଅଛି ଏବଂ "ଅନ୍ୟ କାହାରି ଏହି ମାମଲାରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାର କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ।" ଏହାର ଜବାବରେ ଚୀନ୍, ଯିଏ କି ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କୁ ଜଣେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ବୋଲି ମାନେ, କହିଥିଲା ଯେ ଯେକୌଣସି ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ବେଜିଂ (ଚୀନ୍ ସରକାର) ଠାରୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାର ଠିକ୍ ପରେ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଭାରତର ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ କିରଣ ରିଜିଜୁ, ଯିଏ କି ନିଜେ ଜଣେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ, ସେ ଜୁଲାଇ ୩ ରେ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ବିବୃତି ଉପରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖିଥିଲେ। ସେ PTI କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନେକରନ୍ତି ଯେ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମୁତାବକ ହିଁ ହେବା ଉଚିତ୍।

ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଉପରେ ଚୀନ୍ ଭାରତକୁ କାହିଁକି ଚେତାବନୀ ଦେଉଛି?

• ଚୀନ୍ ଚାହୁଁଛି ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କୁ ବେଜିଂ ଦ୍ୱାରା ଚୟନ କରାଯାଉ, ଯଦ୍ୱାରା ତିବ୍ଦତ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ସମୁଦାୟ ଉପରେ ଚାଇନିଜ୍ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି (CCP) ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଜାୟ ରହିବ। ଚୀନ୍ ଜଣେ ଚାଇନିଜ୍ ଦଲାଇ ଲାମା ଚାହୁଁଛି।

• ତିବ୍ଦତର ନିର୍ବାସିତ ସରକାର ଅର୍ଥାତ୍ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ତିବ୍ଦତୀୟ ଆଡମିନିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ଭାରତର ଧର୍ମଶାଳାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଚୀନ୍କୁ ଭୟ ଅଛି ଯେ ଭାରତର ସହାୟତାରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଲାଇ ଲାମା ଚୀନ୍ ବାହାରେ (ଯେମିତି କି ଭାରତର ତୱାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ) ଚୟନ କରାଯାଇପାରନ୍ତି, ଯାହା ତିବ୍ଦତ ଉପରେ ଚୀନ୍ର ବେଆଇନ କବ୍ଜା ଦାବିକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଦୁର୍ବଳ କରିବ।

• ଚୀନ୍ର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚୀନ୍ର ଆଇନ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଚାଲିଆସୁଥିବା 'ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ଅର୍ଣ୍ଣ' (ସୁନାର କଳସରୁ ପର୍ଚ୍ଚି ବାହାର କରିବା) ପଦ୍ଧତି ଅଧୀନରେ ହେବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ବେଜିଂର କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ମଞ୍ଜୁରୀ ଜରୁରୀ।

• କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅର୍ଥାତ୍ ୧୪ ତମ ଦଲାଇ ଲାମା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର ପୁନର୍ଜନ୍ମ କୌଣସି ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ଦେଶରେ ହେବ, ଚୀନ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ତିବ୍ଦତରେ ନୁହେଁ। ସେ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଲାଇ ଲାମା ଭାରତରୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଚୀନ୍ ଏହି କଥାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛି।

• ଭାରତ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ 'ୱାନ୍ ଚାଇନା' (One China) ନୀତିକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କୁ ବାଛିବାର ଅଧିକାର କେବଳ ଦଲାଇ ଲାମା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀମାନଙ୍କର ଅଛି।

• ଚୀନ୍କୁ ଭୟ ଅଛି ଯେ ଯଦି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଲାଇ ଲାମା ଭାରତ ମାଟିରୁ ଚୟନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତିବ୍ଦତର ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ଆହୁରି ମଜବୁତ ହେବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମା (LAC) ରେ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଟେନସନ (ଉତ୍ତେଜନା) ଆହୁରି ଗଭୀର ହେବ।

ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ?

ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କୁ ବାଛିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଏବଂ ତିବ୍ଦତୀୟ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହାକୁ 'ପୁନର୍ଜନ୍ମ'ର ସନ୍ଧାନ କୁହାଯାଏ। ତିବ୍ଦତୀୟ ବୌଦ୍ଧମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଦଲାଇ ଲାମା ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏକ ନୂଆ ଶିଶୁ ରୂପରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ 'ହାଇ ଲାମା' (ବରିଷ୍ଠ ଭିକ୍ଷୁ) ଏବଂ ତିବ୍ଦତୀୟ ସରକାର ମିଶି କାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମାସ ମାସ ଧରି ଚାଲିଥାଏ।

• ବର୍ତ୍ତମାନର ଦଲାଇ ଲାମା ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟତଃ କିଛି ସଙ୍କେତ, କବିତା କିମ୍ବା ଲିଖିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଛାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମ କେଉଁଠାରେ ଏବଂ କେଉଁ ରୂପରେ ହେବ।

• ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ସମୟରେ ଉଠୁଥିବା ଧୂଆଁର ଗତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଢଳିବା ଦିଗରୁ ଏହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ନୂଆ ଜନ୍ମ କେଉଁ ଦିଗରେ ହୋଇଛି।

• ଏହା ପରେ ବରିଷ୍ଠ ଭିକ୍ଷୁମାନେ ତିବ୍ଦତର ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ 'ଲ୍ହାମୋ ଲା-ତ୍ସୋ' (Lhamo La-Tso) କୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ହ୍ରଦର ଶାନ୍ତ ଜଳରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କୁ କିଛି ବିଶେଷ ଅକ୍ଷର, ଘର କିମ୍ବା ରାସ୍ତାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ନୂଆ ଶିଶୁର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ।

• ହ୍ରଦ ଏବଂ ସଙ୍କେତରୁ ମିଳିଥିବା ସୂତ୍ର ଆଧାରରେ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କର ସନ୍ଧାନୀ ଦଳ ଦେଶ-ବିଦେଶକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବାହାରନ୍ତି। ସେମାନେ ସେହି ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ପ୍ରୟାଣ ସମୟର ଆଖପାଖରେ ହୋଇଥିବ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ବିଶେଷ ଶାରୀରିକ ଲକ୍ଷଣ କିମ୍ବା ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ଷମତା ଥିବ।

ଯେତେବେଳେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ନିଆଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ଜିନିଷପତ୍ର ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଏ। ଶିଶୁ ସାମ୍ନାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀ (ଯେମିତି କି ଚଷମା, ମାଳି, ବାଡ଼ି କିମ୍ବା ବାସନକୁସନ) ରଖାଯାଏ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଜିନିଷ ପୂର୍ବ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କର ହୋଇଥିବା ବେଳେ କିଛି ତାହାର ଅବିକଳ ନକଲ ହୋଇଥାଏ। ଯଦି ଶିଶୁଟି କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନରଖି ପୂର୍ବ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଜିନିଷକୁ ବାଛିନିଏ, ତେବେ ତାକୁ ପ୍ରକୃତ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଚୀନ୍ କହିଛି ଯେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ସରକାର ହିଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦଲାଇ ଲାମାଙ୍କର ଚୟନ କରିବେ।