ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ସ୍ୱଛ ଇନ୍ଧନ ସନ୍ଧାନର ଗତି ତେଜ୍ ହେଉଛି। ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍‌କୁ ଭବିଷ୍ୟତର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଇନ୍ଧନ ବୋଲି ମାନାଯାଏ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ତିଆରି କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବହୁତ ମହଙ୍ଗା ଏବଂ ଜଟିଳ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଜାପାନର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏଭଳି ଏକ ଉପାୟ ବାହାର କରିଛନ୍ତି ଯାହା ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର। ସେମାନେ କେବଳ ଲୁହା ଆୟନ ଏବଂ ଅଲଟ୍ରାଭାଇଓଲେଟ୍ (UV) ଆଲୋକ ସାହାଯ୍ୟରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କ୍ୟୁଶୁ ୟୁନିଭର୍ସିଟିର ଆସୋସିଏଟ୍ ପ୍ରଫେସର ତାକାହିରୋ ମାତ୍ସୁମୋତୋ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଟିମ୍ ଏକ ଗବେଷଣା କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଶସ୍ତା ତତ୍ତ୍ୱରୁ କ୍ୟାଟାଲିଷ୍ଟ (ଉତ୍ପ୍ରେରକ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣରେ ସେମାନେ ମେଥାନଲ୍, ଆଇରନ୍ ଆୟନ ଏବଂ ସୋଡିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ସାଇଡ୍‌କୁ ମିଶାଇଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଦ୍ରବଣ ଉପରେ UV ଆଲୋକ ପଡ଼ିଲା, ସେଥିରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବାହାରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ମାତ୍ସୁମୋତୋ ଏହାକୁ ଏକ 'ସୁଖଦ ସଂଯୋଗ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଏହି ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏତେ ଖାସ୍ କାହିଁକି?

ଆଜିକାଲି ଅଧିକାଂଶ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ, ଯାହା ପରିବେଶ ଉପରେ ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ମେଥାନଲ୍ ଭଳି ଆଲକୋହଲରୁ ମଧ୍ୟ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ବାହାର କରାଯାଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ବହୁତ ମହଙ୍ଗା ଧାତୁର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ। ଲୁହା ପୃଥିବୀରେ ସବୁଠାରୁ ଶସ୍ତା ଏବଂ ସହଜରେ ମିଳୁଥିବା ଧାତୁ। ଏହି ନୂତନ ଗବେଷଣାରେ ଲୁହା ବ୍ୟବହାର କରି ସେତିକି ବେଗରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଯେତିକି ଦାମୀ କ୍ୟାଟାଲିଷ୍ଟରୁ ମିଳିଥାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ହାର ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟାରେ ୯୨୧ ମିଲିମୋଲ୍ ରହିଛି, ଯାହା ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ସବୁଠାରୁ ଭଲ ସିଷ୍ଟମ୍ ସହିତ ସମାନ।

କେବଳ ମେଥାନଲ୍‌ରୁ ହିଁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରିବ କି?

ଏହି ଗବେଷଣାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ବହୁମୁଖୀ ବ୍ୟବହାର। ଏହା କେବଳ ମେଥାନଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଏଥାନଲ୍ ଏବଂ ପ୍ରୋପାନଲ୍ ଭଳି ଅନ୍ୟ ଆଲକୋହଲରୁ ମଧ୍ୟ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ବାହାର କରାଯାଇପାରିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବାୟୋମାସ ସହ ଜଡ଼ିତ ଜିନିଷ ଯେପରିକି ଗ୍ଲୁକୋଜ୍, ଷ୍ଟାର୍ଚ ଏବଂ ସେଲ୍ୟୁଲୋଜ୍‌ରୁ ମଧ୍ୟ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସଫଳତା ମିଳିଛି। ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁରୁ ଶକ୍ତି (Waste to Energy) ତିଆରି ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ।

ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏହା କେତେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ?

ଯଦି ଏହି ଶସ୍ତା ପଦ୍ଧତିକୁ ବଡ଼ ସ୍ତରରେ ଲାଗୁ କରାଯାଏ, ତେବେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ କାର୍ ଏବଂ ପାୱାର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଚଳାଇବା ବହୁତ ଶସ୍ତା ହୋଇଯିବ। ଲୁହା ଭଳି ଶସ୍ତା ଧାତୁ ଏବଂ ଆଲୋକର ବ୍ୟବହାର ସଷ୍ଟେନବିଲିଟି (Sustainability) ଦିଗରେ ଏକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ସଦୃଶ। ଏହା ଆମକୁ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବା ଏବଂ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୱାର୍ମିଂ ସହ ଲଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।