ମିଡିଲ ଇଷ୍ଟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ମୁସ୍କିଲରେ ଫସିଥିବା ନଜର ଆସୁଛି। ୟେମେନର ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ଇସଲାମାବାଦ ଆଶଙ୍କା କରୁଛି ଯେ ତାହାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତିନାମା ତାକୁ ଏହି ସଂଘର୍ଷ ଭିତରକୁ ଟାଣି ନେଇପାରେ।

ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଆମେରିକା-ଇରାନ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏବେ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ୟେମେନର ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ମିସାଇଲ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ଇସଲାମାବାଦ ଚିନ୍ତିତ ଅଛି ଯେ କାଳେ ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂଘର୍ଷର ଅଂଶବିଶେଷ ପାଲଟିଯିବ। ଏହାର କାରଣ କେବଳ ଆଞ୍ଚଳିକ ଉତ୍ତେଜନା ନୁହେଁ, ବରଂ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତିନାମା ମଧ୍ୟ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ହାଲାତ ଅଧିକ ବିଗିଡ଼ିଯାଏ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନ ଉପରେ ନିଜ ସହଯୋଗୀ ଦେଶକୁ ସହଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ।

ପାକିସ୍ତାନ ଗୋଟିଏ ପଟେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ ତାକୁ ନିଜର ସବୁଠାରୁ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀ ସାଉଦି ଆରବର ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ଘାରୁଛି। ଏହି କାରଣରୁ ହୁତି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପାକିସ୍ତାନ ଇରାନକୁ କଡ଼ା ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ତା’ ପାଇଁ ଏକ ‘ରେଡ୍ ଲାଇନ୍’ ।

ପାକିସ୍ତାନ ଚିନ୍ତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ:

• ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ମିସାଇଲ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପାକିସ୍ତାନ ସତର୍କ ହୋଇଯାଇଛି।

• ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତିନାମା (Mutual Defence Pact) ରହିଛି।

• ହଜାର ହଜାର ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ପୂର୍ବରୁ ସାଉଦି ଆରବରେ ମୋତାୟନ ଅଛନ୍ତି।

• ପାକିସ୍ତାନ ଭୟ କରୁଛି ଯେ ଯଦି ସଂଘର୍ଷ ବଢ଼େ, ତେବେ ତାକୁ ସାମରିକ ଭାବେ ଏଥିରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।

ହୁତି ଆକ୍ରମଣ କାହିଁକି ସାଜିଲା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ?

ରଏଟର୍ସ (Reuters) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ମିସାଇଲ ମାଡ଼ କରିବା ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଚିନ୍ତା ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନ ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ତାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେ ଯଦି ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ତୀବ୍ର ହୁଏ, ତେବେ ତା’ର ନିରପେକ୍ଷ ଭୂମିକା ବଜାୟ ରଖିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିବ।

ସାଉଦି ସହ ପାକିସ୍ତାନର ସମ୍ପର୍କ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଗତବର୍ଷ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅଧୀନରେ ଦୁଇ ଦେଶ ସୁରକ୍ଷା ମାମଲାରେ ଏକାପରସ୍ପରକୁ ସହଯୋଗ କରିବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ହଜାର ହଜାର ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନିକ ପୂର୍ବରୁ ସାଉଦି ଆରବରେ ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଉଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ ଇସଲାମାବାଦ କୌଣସି ବି ଆକ୍ରମଣକୁ କେବଳ ସାଉଦିର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାମଲା ବୋଲି ଭାବୁନାହିଁ। ପାକିସ୍ତାନ ଏହି ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଇରାନୀ ଆକ୍ରମଣକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ, ଏହି ସପ୍ତାହରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଅସନ୍ତୋଷ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଇଛି। ସାଉଦି ଆରବ ଏବଂ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ବଡ଼ ସଂଘର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସେ ଭୟ କରୁଛି।

ଇରାନ ସହ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ବିଗାଡ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁନି:

ପାକିସ୍ତାନର ମୁସ୍କିଲ ହେଉଛି ଯେ ସେ ଇରାନ ସହ ସିଧାସଳଖ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସୀମା ରହିଛି ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟିକ ତଥା ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଛି। ପାକିସ୍ତାନ ନିକଟ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିସାରିଛି। କିନ୍ତୁ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଇରାନ ଭିତରେ ବଦଳୁଥିବା ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନ ଏହି ଆଲୋଚନାକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିଦେଇଛି।

ରେଡ୍ ସି (ଲୋହିତ ସାଗର) ସଙ୍କଟ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ରଏଟର୍ସ ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ଯଦି ଆମେରିକା ଇରାନର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନେଟୱାର୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତେବେ ଇରାନ ୟେମେନର ହୁତି ବିଦ୍ରୋହୀଙ୍କୁ ଲୋହିତ ସାଗରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ‘ବାବ୍-ଅଲ୍-ମଣ୍ଡେବ୍’ (Bab-al-Mandab Strait) ଜଳଡ଼ମରୁମଧ୍ୟକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବାକୁ କହିଛି। ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ, ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱର ତୈଳ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।

ହେଲେ, ଇରାନ ଏବଂ ହୁତି ସଂଗଠନ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇନାହାଁନ୍ତି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଇରାନ ଏହି ରଣନୀତି ଜରିଆରେ ଆମେରିକା ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରେ। ଏହା ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ଅଟେ। ଯଦି ଏପରି ହୁଏ, ତେବେ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ।