ପାକିସ୍ତାନ ଆମେରିକା ନିକଟରୁ ୧୦ ଅରବ ଡଲାରର ବିପୁଳ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମାଗିଛି। ଇରାନ-ଆମେରିକା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବା ପରେ, ପାକିସ୍ତାନ ଆଶା ରଖିଛି ଯେ ଏହି 'ବାଇଲ୍ୟାଟେରାଲ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଷ୍ଟାବିଲାଇଜେସନ୍ ସପୋର୍ଟ ଫ୍ୟାସିଲିଟି' ତା’ର ଦୁର୍ବଳ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସାହାରା ଦେବ।

ଗମ୍ଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରର ଘୋର ଅଭାବ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ପାକିସ୍ତାନ, ଆମେରିକା ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଛି। ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଏବେ ପାକିସ୍ତାନ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ନିକଟରୁ ୧୦ ଅରବ ଡଲାରର ବିପୁଳ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦାବି କରିଛି।

ଏହି ଦାବି ‘ବାଇଲ୍ୟାଟେରାଲ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଷ୍ଟାବିଲାଇଜେସନ୍ ସପୋର୍ଟ ଫ୍ୟାସିଲିଟି’ ଅଧୀନରେ କରାଯାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନର ବିଶ୍ୱାସ ଯେ, ଯଦି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ମଞ୍ଜୁର ହୁଏ, ତେବେ ଗମ୍ଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ତା’ର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱାସନା ମିଳିପାରିବ। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଆମେରିକା ଟ୍ରେଜେରୀ ସେକ୍ରେଟାରୀ ସ୍କଟ୍ ବେସେଣ୍ଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଛି। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ମଞ୍ଜୁରୀ କିମ୍ବା ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ ମିଳିନାହିଁ।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନର ସକ୍ରିୟତା

ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ ଜଣେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା। ପାକିସ୍ତାନ ଆଶା ରଖିଛି ଯେ ଏହି ଭୂମିକା ବଦଳରେ ତାକୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରୁ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ କରାଯାଇଛି।

‘ବାଇଲ୍ୟାଟେରାଲ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଷ୍ଟାବିଲାଇଜେସନ୍ ସପୋର୍ଟ ଫ୍ୟାସିଲିଟି’ କ’ଣ?

ଏହା ଏପରି ଏକ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ଅଧୀନରେ ଆମେରିକା କୌଣସି ସହଯୋଗୀ ଦେଶର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଡଲାର, ମୁଦ୍ରା ସ୍ୱାପ୍ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଭଳି ସହାୟତା ଯୋଗାଇଥାଏ। ଯଦି ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏହି ସୁବିଧା ମିଳେ, ତେବେ ତାହା ତା’ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସାହାରା ହେବ:

• ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରରେ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇପାରିବ।

• ପାକିସ୍ତାନୀ ଟଙ୍କା (ରୁପି) ଉପରେ ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

• ଆମଦାନୀ ପେମେଣ୍ଟ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବାରେ ସହଜ ହେବ।

• ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କିଛି ମାତ୍ରାରେ କମିବ।

ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା କାହିଁକି ସଙ୍କଟରେ?

ପାକିସ୍ତାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗମ୍ଭୀର ଆର୍ଥିକ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ଦେଶଟି ଏବେ ବି IMF ର ୭ ଅରବ ଡଲାରର ବେଲ୍ଆଉଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ଆର୍ଥିକ ସୁଧାର ଲାଗୁ କରୁଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ସରକାରଙ୍କୁ ଟିକସ ବୃଦ୍ଧି, ସବ୍ସିଡି ହ୍ରାସ ଏବଂ ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କାଟ ଭଳି ଅନେକ କଠୋର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି। ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ବେକାରୀ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଜୀବନଧାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ନେଇ ସରକାରଙ୍କ ସମାଲୋଚନା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

IMF ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ମଧ୍ୟ ଆଶା

ପାକିସ୍ତାନ ଆଶା ରଖିଛି ଯେ ଯଦି ଆମେରିକାର ସମର୍ଥନ ମିଳେ, ତେବେ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ, IMF ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରୁ ଅତିରିକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପାଇବାରେ ତାକୁ ସହଜ ହେବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ କିଛିଟା ସାହାରା ମିଳିପାରିବ।

ଆମେରିକା ସହାୟତା କରିବ କି?

ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପାକିସ୍ତାନର ଏହି ଦାବି ଉପରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆସିନାହିଁ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ବିଚାର କରିବ କି ନାହିଁ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ। ଯଦି ଆମେରିକା ଏହିପରି ସହାୟତାକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦିଏ, ତେବେ ଏହାଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ୱଳ୍ପମିଆଦୀ ସାହାରା ମିଳିପାରେ। ଅନ୍ୟପଟେ ଯଦି ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ନାକଚ ହୁଏ, ତେବେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ IMF ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଶ୍ୱିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ହିଁ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।