ଶେୟାର ବଜାରରେ ଏବେ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଟ୍ରେଡିଂକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି। ସେବିର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ମଜଭୁତ ହେବ। ତେବେ ବଜାରର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଯୋଜନାକୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ମାର୍ଜିନ୍ ନିୟମକୁ ସହଜ କରିବା ଏବଂ ବଜାରରେ ଲିକ୍ୟୁଡିଟି ବଢ଼ାଇବା ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ।

ବଜାର ନିୟାମକ ସେବି (SEBI) ଏବେ ଶେୟାର ବଜାରରେ ଟ୍ରେଡିଂର ପରିସର ବଢ଼ାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ସେବି ମୁଖ୍ୟ ତୁହିନ୍ କାନ୍ତ ପାଣ୍ଡେ ସମ୍ପ୍ରତି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ କ୍ୟାପିଟାଲ ମାର୍କେଟକୁ ଅଧିକ ମଜଭୁତ କରିବା ପାଇଁ 'ଲଙ୍ଗ-ଟର୍ମ ଫ୍ୟୁଚର୍ସ ଆଣ୍ଡ ଅପ୍ସନସ୍' (F&O) କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଜରୁରୀ। ବର୍ତ୍ତମାନ ବଜାରରେ ସାପ୍ତାହିକ (Weekly) କିମ୍ବା ମାସିକ (Monthly) ଅର୍ଥାତ୍ କମ୍ ସମୟର ସୌଦା (Trades) ର ଦବଦବା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ, ଏବେ ସେବି ଚାହୁଁଛି ଯେ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଡେରିଭେଟିଭ୍ ପ୍ରଡକ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉ। ବଜାରର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି।

ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ସୌଦାରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କ'ଣ?

ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଲଙ୍ଗ-ଟର୍ମ ଡେରିଭେଟିଭ୍ରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଧା ହେଉଛି ଏହାର ବର୍ତ୍ତମାନର ଗଠନ। 'ଆସୋସିଏସନ୍ ଅଫ୍ ଏନଏସଇ ମେମ୍ବର୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' (ANMI) ର ଜାତୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କମଲେଶ ଶ୍ରଫ୍ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଡେରିଭେଟିଭ୍ ସେତେବେଳେ ହିଁ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେବ ଯେତେବେଳେ ଟ୍ରେଡିଂର ମୂଲ୍ୟ କମ୍ ହେବ ଏବଂ ବଡ଼ ସଂସ୍ଥାଗତ ନିବେଶକ (Institutional Investors) ଏଥିରେ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିବେ। ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟ ବଜାରଗୁଡ଼ିକରେ ପେନ୍ସନ୍ ଫଣ୍ଡ ଏବଂ ଆସେଟ୍ ମ୍ୟାନେଜରମାନେ ନିଜର ବଡ଼ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଏହାକୁ ସ୍ୱଳ୍ପମିଆଦୀ ସଟ୍ଟାବାଜି ବଦଳରେ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓକୁ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକ 'ଟୁଲ୍' ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।

ସଫଳତା ପାଇଁ ମାର୍ଜିନ୍ କମ୍ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ

ଭାରତରେ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଡେରିଭେଟିଭ୍ ଅଧିକ ନ ଚାଲିବାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ଏଠାରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା କଠୋର ମାର୍ଜିନ୍ ନିୟମ। ହେଜ୍ ଫଣ୍ଡ ମ୍ୟାନେଜର ମୟଙ୍କ ବଂଶଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ 'ଅପ୍ସନ ଗ୍ରୀକ୍ସ' କାମ କରିବାର ପଦ୍ଧତି ଯୋଗୁଁ, ଦୀର୍ଘ ଅବଧିର ଅପ୍ସନରେ କମ୍ ଅବଧି ତୁଳନାରେ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ବହୁତ କମ୍ ମିଳିଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା, ଭାରତରେ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ଡେରିଭେଟିଭ୍ରେ ମାର୍ଜିନ୍ ବହୁତ ଅଧିକ ରହିଛି। ସାଧାରଣ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ପାଇଁ ଏହା ୯.୩ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ, ଦୀର୍ଘ ଅବଧି ପାଇଁ ଏହାକୁ ୧୭.୭ ପ୍ରତିଶତ ରଖାଯାଇଛି। ଏକ୍ସପୋଜର ମାର୍ଜିନ୍ ମଧ୍ୟ ୫ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି, ଯାହା ନିବେଶକଙ୍କୁ ନିରାଶ କରେ।

ମାର୍କେଟ ମେକର୍ସଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ଫାଇଦା

ଯେକୌଣସି ନୂଆ ପ୍ରଡକ୍ଟକୁ ସଫଳ କରିବାରେ 'ମାର୍କେଟ ମେକର୍ସ' (Market Makers) ଙ୍କ ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କ୍ରସ୍ ସିଜ୍ କ୍ୟାପିଟାଲ୍ର ଏମଡି ରାଜେଶ ବାହେତି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ପ୍ରଡକ୍ଟର ସଫଳତା ପାଇଁ ଏପରି 'ଡେଜିଗ୍ନେଟେଡ୍ ମାର୍କେଟ ମେକର୍ସ' ଦରକାର, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଉଭୟ ପଟର କୋଟ୍ସ୍ (କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ) ଦେବାରୁ ଲାଭ ମିଳିବ। ଏହି ଲାଭ, କାରବାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ STT (Securities Transaction Tax) ଠାରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ। ବିଏସଇ (BSE) ର ଏମଡି ଏବଂ ସିଇଓ ସୁନ୍ଦରରାମନ୍ ଆର୍ ମଧ୍ୟ ସେବିର ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର STT ଗଠନ ଏବଂ ମାର୍ଜିନ୍ ନିୟମକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପ୍ରଡକ୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣାଇବାରେ ଗତି ଆସିବ।

ଇଣ୍ଡେକ୍ସରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଭଲ

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଏପରି କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ କେବଳ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ ଡେରିଭେଟିଭ୍ରେ ଆଣିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏଥିରେ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ କମ୍ ଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମେନିପୁଲେସନ୍ର ବିପଦ କମିଯାଏ। ପରେ ତରଳତା ବଢ଼ିଲେ, ବଛା ବଛା ଶେୟାରରେ ଏହାକୁ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରିବ। କିନ୍ତୁ, ଲଙ୍ଗ-ଟର୍ମ କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ମଧ୍ୟ କ'ଣ ୱିକଲି ଏକ୍ସପାୟରି ଭଳି ଭଲ୍ୟୁମ୍ ଆଣିପାରିବ? ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ମାର୍ଜିନ୍ କମ୍ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦୀର୍ଘ ଅବଧିର ସୌଦା ସାପ୍ତାହିକ କିମ୍ବା ମାସିକ କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟର ବରାବର ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଜୁଲାଇ ମାସରେ ସେବି ରିଟେଲ୍ ନିବେଶକଙ୍କୁ ଡେରିଭେଟିଭ୍ରେ ହେଉଥିବା କ୍ଷତି ଉପରେ ନିଜ ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଜାରି କରିବ। ଏବେ ନଜର ଏହା ଉପରେ ରହିବ ଯେ ସେବି କିଭଳି ବଜାରର ଏହି ଅସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରି ଲଙ୍ଗ-ଟର୍ମ କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟକୁ ସଫଳ କରୁଛି।