ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଅସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିରୋଧରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ‘ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ପବ୍ଲିକ ସେଫ୍ଟି ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ଅଫ୍ ଆଣ୍ଟି-ସୋସିଆଲ ଆକ୍ଟିଭିଟିଜ୍ ବିଲ୍, ୨୦୨୬’ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାରେ ଆଗତ କରାଯାଉଛି। ଯଦି ସବୁକିଛି ଯୋଜନା ମୁତାବକ ଚାଲେ, ତେବେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁଭେନ୍ଦୁ ଅଧିକାରୀ ସୋମବାର ଦିନ ବିଧାନସଭାରେ ଏହି ବିଲ୍ ଆଗତ କରିବେ। ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ନିଜ ଅଭିଭାଷଣରେ ସେ ଏହି ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ଆଇନ ବିଭାଗ ଏବେ ଏକ କଠୋର ନୂଆ ଆଇନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ଆଇନ ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହି ବିଲ୍ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

୨୪ ଜୁନ୍ରେ କୋଲକାତା ଗଜେଟ୍ର ଏକ ବିଶେଷ ସଂସ୍କରଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏହି ବିଲ୍ରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାର୍ବଜନୀନ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଆଇନ-ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ସଂଗଠିତ ଅସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ଶକ୍ତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିବା। ବିଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଗୋଷ୍ଠୀ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ, ଯାହାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ, ଆତଙ୍କ କିମ୍ବା ଅସୁରକ୍ଷିତ ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବ୍ୟାହତ କରେ, ଜୀବନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ କିମ୍ବା ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସାୟ, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ବେଆଇନ ଖଣି ଖନନ, ବିନା ଅନୁମତିରେ ବାଲି ଉତ୍ତୋଳନ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପଦ କିମ୍ବା ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ମଧ୍ୟ ଅସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପରିସରଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

‘ନିବାରକ ଅଟକ’ ହେବ ବିଲ୍ର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାବଧାନ

ଏହି ବିଲ୍ର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଉଛି ‘ନିବାରକ ଅଟକ’ (preventive detention)। ଯଦି ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିମ୍ବା କୌଣସି କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀ ମନେ କରନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ତେବେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଟକ ଆଦେଶ ଜାରି କରାଯାଇପାରିବ। ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଏବଂ ପୋଲିସ କମିଶନରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏଭଳି ଆଦେଶ ଜାରି କରିବାର ଅଧିକାର ରହିବ।

ଅଟକ ରଖାଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକ ରଖାଯିବାର କାରଣ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ପକ୍ଷ ରଖିବା ବା ନିଜର ବକ୍ତବ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ତେବେ, ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ମନେ କରାଯାଉଥିବା ସୂଚନାକୁ ଗୋପନ ରଖିବାର ଅଧିକାର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବ।

ପରାମର୍ଶଦାତା ବୋର୍ଡ ଗଠନର ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ବିଲ୍ରେ ଅଟକ ଆଦେଶର ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବା ଏକାଧିକ ପରାମର୍ଶଦାତା ବୋର୍ଡ (advisory board) ଗଠନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏଭଳି ବୋର୍ଡର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କେହି ଜଣେ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ହେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ରହିବେ ଯେଉଁମାନେ ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ହେବା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଅଟକ ଆଦେଶ ସହ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଦଲିଲ ଏବଂ ରେକର୍ଡକୁ ଅଟକ ରଖାଯିବାର ତିନି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ବୋର୍ଡ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପରାମର୍ଶଦାତା ବୋର୍ଡ ଅଟକର ଯଥାର୍ଥତା ଯାଞ୍ଚ କରି ନିଜର ମତାମତ ଦେବେ। ଯଦି ବୋର୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କାରଣ ପାଏ, ତେବେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଅଟକ ଅବଧିକୁ ଜାରି ରଖିପାରିବେ। ଯଦି ବୋର୍ଡ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚେ ଯେ ଅଟକ ରଖିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆଧାର ନାହିଁ, ତେବେ ଅଟକ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ପରାମର୍ଶଦାତା ବୋର୍ଡର କାର୍ଯ୍ୟଧାରା ସାଧାରଣତଃ ଗୋପନୀୟ ରହିବ। ସାଧାରଣତଃ, ଅଟକ ରଖାଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବୋର୍ଡ ସାମ୍ନାରେ ଓକିଲଙ୍କ ଜରିଆରେ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବାର ଅଧିକାର ମିଳିବ ନାହିଁ। ତେବେ ବୋର୍ଡ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଭଳି ଅନୁମତି ଦେଇପାରେ।

ଅଟକରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଜଣକ ଫେରାର୍ ହୋଇଗଲେ କଣ ହେବ?

ବିଲ୍ରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଅଟକ ଆଦେଶରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଫେରାର୍ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ। ପ୍ରଶାସନ ଅଦାଲତ ଜରିଆରେ ଘୋଷଣାନାମା ଜାରି କରିପାରିବ, ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବ ଏବଂ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାଜର ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇପାରିବ। ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଅସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହ ଜଡ଼ିତ ସମ୍ପତ୍ତି, ଦଲିଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀର ଯାଞ୍ଚ କରିବା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜବତ କରିବା ଏବଂ ନିଜ ହେପାଜତକୁ ନେବାର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ମିଳିବ। ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିମ୍ବା କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଜବତ ସମ୍ପତ୍ତିର କଷ୍ଟଡି, ମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ସଦୁପଯୋଗ ସମ୍ପର୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିପାରିବେ।

ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ବିଲ୍ର ଧାରା ୧୯ ରେ ପ୍ରାବଧାନ ରହିଛି ଯେ, ଏହି ଆଇନ ଅଧୀନରେ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ ସହିତ ଏହା ଅଧୀନରେ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଆଇନଗତ ଆଦେଶର ଉଲ୍ଲଂଘନକୁ ଜଣାଶୁଣା (cognizable) ଏବଂ ଅଣ-ଜାମିନଯୋଗ୍ୟ (non-bailable) ଅପରାଧ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ କରାଯିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷମତା ମିଳିବ।

ନୂଆ ଆଇନ ଆଣିବା ଜରୁରୀ

ବିଲ୍ ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ‘ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ କାରଣର ବିବରଣୀ’ରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସମାଜର କେତେକ ବର୍ଗ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ଅସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତି ଗମ୍ଭୀର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ସରକାରଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଇନ ପ୍ରାୟତଃ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବହୀନ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଏକ ନୂଆ ଆଇନ ଆଣିବା ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ସରକାର ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିଲ୍ ଅସାମାଜିକ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିବାରେ, ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରମୂଳକ ଓ ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାରେ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।

ଏହି ବିଲ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଧାନସଭାରେ ଆଗତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଛି। ଯଦି ଏହା ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ତେବେ ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ଏହା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଆଇନ-ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଜନସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂଆ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।