ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପୂର୍ବରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରପଥ ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରସନ୍ଧି (Strait of Hormuz) ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଇରାନ ଦୁଇଟି ଭାରତ ସଂପୃକ୍ତ ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ଏହି ସମୁଦ୍ରପଥ ଦେଇ ଯାଇବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିବା ଖବର ଆସିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ଭାରତର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍‌ ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା କୂଟନୀତିକ ଆଲୋଚନାର ଫଳ।

ସେ କହିଛନ୍ତି, ଭାରତ ଇରାନ ସହ ସଂଯମ ଓ ସମନ୍ୱୟର ନୀତି ଅନୁସରଣ କରିଛି। ଏହି କୂଟନୀତିକ ପଦକ୍ଷେପ ଫଳରେ ଦୁଇଟି ଭାରତ ସଂପୃକ୍ତ ଟ୍ୟାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଏହି ସମୁଦ୍ରପଥ ଦେଇ ଯାଇପାରିଛି।

ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରପଥ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରସନ୍ଧି ହେଉଛି ଇରାନ ଓ ଓମାନ୍‌ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରପଥ, ଯାହା ପର୍ସିଆ ଉପସାଗରକୁ ଆରବ ସମୁଦ୍ର ସହ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ ଓ ଗ୍ୟାସ ଆପୂର୍ତ୍ତି ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାଏ।ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ଉର୍ଜା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମେରିଟାଇମ୍ ଚୋକ୍ପଏଣ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଭାରତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୁଦ୍ରପଥ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଦେଶର ବହୁତ ତେଲ ଓ ଗ୍ୟାସ ଆମଦାନୀ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଆସେ।

କାହିଁକି ବଢ଼ିଲା ସଙ୍କଟ?

୨୦୨୬ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଇରାନ ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ପରେ ମଧ୍ୟପୂର୍ବରେ ତଣାପୋଡ଼ ବଢ଼ିଗଲା। ଏହା ପରେ ଇରାନ ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରସନ୍ଧିରେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ଉପରେ କଡା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲଗାଇଦେଲା। ଇରାନ କହିଥିଲା ଯେ ଏହି ସମୁଦ୍ରପଥ ଦେଇ ଯିବାକୁ ହେଲେ ଜାହାଜମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ତେଲ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଜାହାଜ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଟକିଗଲା।

କିପରି ଯାଇପାରିଲା ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର?

ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍‌ ଜୟଶଙ୍କର ଇରାନର ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅବ୍ବାସ ଆରାଘଚି ସହ କଥା ହୋଇଥିଲେ। ଏହି କୂଟନୀତିକ ଆଲୋଚନା ପରେ ଦୁଇଟି ଭାରତ ସଂପୃକ୍ତ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରପଥ ଦେଇ ଯାଇବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲା।

ଏହି ଟ୍ୟାଙ୍କରମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ସମୁଦ୍ରପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଅଶ୍ଵସ୍ତି ବୋଲି ମନାଯାଉଛି, କାରଣ ଭାରତର ଅନେକ ଜାହାଜ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଟକି ରହିଥିଲା।

ଭାରତ ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଭାରତର ଉର୍ଜା ଆବଶ୍ୟକତାର ବଡ଼ ଅଂଶ ମଧ୍ୟପୂର୍ବରୁ ଆସେ। ଯଦି ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରସନ୍ଧି ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ—

• ତେଲ ଦର ବହୁତ ବଢ଼ିପାରେ
• ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ
• ଭାରତର ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ

ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ ଏହି ସଙ୍କଟରେ କୂଟନୀତିକ ଭାବେ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।

କଣ କହିଲେ ଜୟଶଙ୍କର?

ଏସ୍‌ ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ସହ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି ଏବଂ ଏହାରୁ କିଛି ଫଳ ମିଳୁଛି। ତେବେ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇନାହିଁ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କୂଟନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ ଖୋଜୁଛି।

ବିଶ୍ୱରେ ବଢ଼ୁଛି ଚିନ୍ତା

ହର୍ମୁଜ୍ ସମୁଦ୍ରସନ୍ଧିରେ ଏହି ସଙ୍କଟ ବିଶ୍ୱ ତେଲ ବଜାରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏହି ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ଉର୍ଜା ଆପୂର୍ତ୍ତି ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ସେହିପାଇଁ ଅନେକ ଦେଶ ଏହି ସଙ୍କଟକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି ଓ କୂଟନୀତିକ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।