ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଝଡ଼ 'ଅର୍ଣ୍ଣବ' ହଠାତ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। କ’ଣ ଉଷ୍ମ ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଏଲ୍ ନିନୋ (El Niño) ବାତ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ବିପଜ୍ଜନକ କରିବାରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି? ଜାଣନ୍ତୁ ବାତ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମଜବୁତ୍ ହେବାର କାରଣ ଏବଂ ସ୍ଥଳଭାଗ ଛୁଇଁବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବଜାୟ ରହୁଥିବା ବିପଦ।

ବାତ୍ୟା ଅର୍ଣ୍ଣବର ତାଣ୍ଡବ, ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଓ ତେଜ୍ ପବନ ଯୋଗୁଁ ବଢ଼ିଲା ବିପଦ

ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମଜବୁତ୍ ହୋଇଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଝଡ଼ ଅର୍ଣ୍ଣବ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଉପକୂଳରେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରିସାରିଛି। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD) ଅନୁଯାୟୀ, ୨୮ ଅକ୍ଟୋବର ସକାଳେ ଏହା ବାପଟଲା ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଉପକୂଳ ଦେଇ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ସ୍ଥଳଭାଗ ଛୁଇଁବା ସମୟରେ ଏହାର ଲଗାତାର ପବନର ବେଗ ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ୧୨୫ ରୁ ୧୩୫ କିଲୋମିଟର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ କି ଝଟକା ପବନର ବେଗ ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ୧୫୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ସ୍ଥଳଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତୁଫାନ୍ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଗମ୍ଭୀର ସାମୁଦ୍ରିକ ଝଡ଼ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଆସିଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାର ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହୋଇଥିବା ବୃଦ୍ଧି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଛାଡ଼ିଯାଇଛି- କ’ଣ ସମୁଦ୍ରର ବଢ଼ୁଥିବା ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଏଲ୍ ନିନୋ ଭଳି ଜଳବାୟୁ ପରିସ୍ଥିତି ବାତ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ବିପଜ୍ଜନକ କରୁଛନ୍ତି?

ବାତ୍ୟା ଅର୍ଣ୍ଣବ କାହିଁକି ବଢ଼ାଇଲା ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା?

ବାତ୍ୟାର ଦିଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିବା ଯେତିକି ଜରୁରୀ, ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହା ଜାଣିବା ମଧ୍ୟ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି କେତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ଅର୍ଣ୍ଣବ ମାମଲାରେ ବାତ୍ୟାର ଦ୍ରୁତ ଗତି ଏବଂ ତା’ର ବଦଳୁଥିବା ତୀବ୍ରତା ପୂର୍ବାନୁମାନକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲା। IMD ର ୨୭ ଅକ୍ଟୋବର ବୁଲେଟିନ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ବାତ୍ୟାର ଗତି ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ତା’ର ସ୍ଥଳଭାଗ ଛୁଇଁବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ପୂର୍ବରୁ ଆକଳନ କରାଯାଇଥିବା ସମୟଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଆରମ୍ଭ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥିଲା। ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ସୂଚାଏ ଯେ ବାତ୍ୟାର ନିରୀକ୍ଷଣରେ ଲଗାତାର ନୂଆ ତଥ୍ୟକୁ ସାମିଲ କରିବା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ। ହେଲେ, କୌଣସି ପୂର୍ବାନୁମାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଖରେ ବାତ୍ୟାର କୌଣସି ସୂଚନା ହିଁ ନଥିଲା।

ଉଷ୍ମ ସମୁଦ୍ରରୁ କିପରି ମିଳେ ବାତ୍ୟାକୁ ଶକ୍ତି?

ବାତ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ସମୁଦ୍ରରୁ ମିଳୁଥିବା ଉତ୍ତାପ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ସାହାଯ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ହାସଲ କରନ୍ତି। ଉଷ୍ମ ପାଣିରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହୁଏ। ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ ଉପରକୁ ଉଠେ ଏବଂ ବାଦଳ ତିଆରି ହେବା ସମୟରେ ଗୁପ୍ତ ଉତ୍ତାପ ଛାଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଶକ୍ତି ତୁଫାନ୍ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁର ପ୍ରବାହକୁ ମଜବୁତ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ବାତ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମଜବୁତ୍ ହେବା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିଗୁଡ଼ିକ ଅନୁକୂଳ ବୋଲି ଧରାଯାଏ:

• ଉଷ୍ମ ସମୁଦ୍ର: ବାତ୍ୟାକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ମିଳିଥାଏ।

• କମ୍ ୱିଣ୍ଡ୍ ସିଅର୍: ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉଚ୍ଚତାରେ ପବନର ଦିଗ ଏବଂ ବେଗରେ କମ୍ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ବାତ୍ୟାର ଢାଞ୍ଚା ସୁସଂଗଠିତ ରହିପାରେ।

• ଆର୍ଦ୍ର ପରିବେଶ: ବାଦଳ ଏବଂ ଘଡ଼ଘଡ଼ି ବିଜୁଳି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତି ମିଳେ।

• ସଂଗଠିତ କେନ୍ଦ୍ର: ତୁଫାନ୍ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁର ମଜବୁତ୍ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପରିସଞ୍ଚାଳନ ତା’ର ତୀବ୍ରତା ବଢ଼ାଇପାରେ।

ଏହି ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ଏକାଠି ଅନୁକୂଳ ହେବା କୌଣସି ବାତ୍ୟାକୁ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିପାରେ।

କ’ଣ ଏଲ୍ ନିନୋ ଅର୍ଣ୍ଣବକୁ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଲା?

ଏଲ୍ ନିନୋ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ବିଷୁବରେଖା ଅଞ୍ଚଳରେ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରାରେ ହେଉଥିବା ଅସାଧାରଣ ବୃଦ୍ଧି ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଜଳବାୟୁ ଘଟଣା। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଭାଗରେ ପାଣିପାଗ ପ୍ୟାଟର୍ନ୍ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ହେଲେ, ଏଲ୍ ନିନୋ ଏବଂ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବାତ୍ୟାର ତୀବ୍ରତା ମଧ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ପର୍କ ମାନିନେବା ସଠିକ୍ ହେବନାହିଁ। କୌଣସି ବାତ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ତାପମାତ୍ରା, ସମୁଦ୍ରରେ ଜମା ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତାପ, ପବନର ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଆର୍ଦ୍ରତା ଭଳି କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଅର୍ଣ୍ଣବ ମାମଲାରେ ଏଲ୍ ନିନୋର ଭୂମିକା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ତଥ୍ୟର ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶ୍ଲେଷଣ ଆବଶ୍ୟକ।

କ’ଣ ଦୁର୍ବଳ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବିପଜ୍ଜନକ ରହେ ବାତ୍ୟା?

ହଁ, ସ୍ଥଳଭାଗ ସହ ଧକ୍କା ହେବା ପରେ ବାତ୍ୟାକୁ ଉଷ୍ମ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳରୁ ଲଗାତାର ଶକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ଥଳଭାଗର ଘର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ତା’ର ପରିସଞ୍ଚାଳନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦିଏ। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା, ତେଜ୍ ପବନ ଏବଂ ବନ୍ୟାର ବିପଦ ବଜାୟ ରହିପାରେ। ଅର୍ଣ୍ଣବ ଉପକୂଳ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ପାଖାପାଖି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ପାଣିପାଗ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଜରୁରୀ। IMD ତୁଫାନ୍ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହ ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ଦୁର୍ବଳ ହେବାର ଆକଳନ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବାତ୍ୟାର ଶ୍ରେଣୀ କମିବାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିପଦ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି।

ବାତ୍ୟାର ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିବା କାହିଁକି କଠିନ?

ବାତ୍ୟାର ଆଚରଣ ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଅନେକ ବଦଳୁଥିବା ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଉପଗ୍ରହ, ୱେଦର୍ ରାଡାର୍ ଏବଂ କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍ ମଡେଲ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବାତ୍ୟାର ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଦିଗ ଉପରେ ନଜର ରଖନ୍ତି। ତଥାପି ତା’ର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସଂରଚନାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନର ସଠିକ୍ ଆକଳନ କରିବା ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି। ଅର୍ଣ୍ଣବର ଘଟଣାବଳୀ ଏହି କଥାକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରେ ଯେ କେବଳ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ସମୟ ସମୟରେ ଜାରି କରାଯାଉଥିବା ସତର୍କତା, ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏବଂ ତାଜା ପାଣିପାଗ ବୁଲେଟିନ୍ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

କ’ଣ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ବାତ୍ୟା ଆହୁରି ବିପଜ୍ଜନକ ହେବ?

ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Climate Change) କାରଣରୁ ସମୁଦ୍ର ଗରମ ହେବା ଗ୍ରୀଷ୍ମମଣ୍ଡଳୀୟ ବାତ୍ୟା (Tropical Cyclones) ସହ ଜଡ଼ିତ ବିପଦକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ବାତ୍ୟା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକରୁ ହେଉଥିବା ପ୍ରବଳ ବର୍ଷାର ଆଶଙ୍କା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି। ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାତ୍ୟାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧିକୁ ସିଧାସଳଖ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ଏଲ୍ ନିନୋର ପରିଣାମ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ବାତ୍ୟା ଦୁର୍ବଳ ହେବା ପରେ ବି ବିପଦ କାଏମ୍

ଅର୍ଣ୍ଣବ ମାମଲାରେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କର୍ଷ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ତଥ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ବାତ୍ୟାର ତୀବ୍ରତା ସହିତ ତା’ର ଗତି, ବର୍ଷା ଏବଂ ଉପକୂଳିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପଡ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ନଜର ରଖାଯାଉ। କାରଣ ବାତ୍ୟା ଦୁର୍ବଳ ନିଶ୍ଚୟ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ତା’ରୁ ସୃଷ୍ଟ ବିପଦ ତୁରନ୍ତ ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ।