ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ନୂଆ ସରକାର ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ଆସିଛି ଏବଂ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି (BJP) ର ସରକାର ଗଠନ ହୋଇଛି। ନୂଆ ସରକାର ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି। ଏବେ ରାଜ୍ୟର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି ଯେ ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ଆସେମ୍ବଲିରେ କ୍ଲାସ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ଗାନ କରନ୍ତୁ।

ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ଏକ ଆଧିକାରିକ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ଏବଂ ସହାୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବରୁ ସକାଳ ଆସେମ୍ବଲି ସମୟରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନକୁ ଅନିର୍ବାଯ୍ୟ ଭାବେ ସାମିଲ କରନ୍ତୁ। ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସ୍କୁଲର ଦିନ ଆରମ୍ଭରେ ପ୍ରତିଟି ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୀତ ଗାନରେ ଭାଗ ନେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବ। ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶର କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

କ୍ଲାସ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’

ଶିକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଗତକାଲି ବୁଧବାର (୧୩ ମଇ) ସରକାରୀ ଏବଂ ସହାୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍କୁଲର ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଠାଇଥିବା ଏକ ପତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି, “କ୍ଲାସଗୁଡ଼ିକ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସକାଳ ସଭାର ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଯାହାଫଳରେ ରାଜ୍ୟର ସମସ୍ତ ସ୍କୁଲରେ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନ କରାଯାଇପାରିବ।”

ଏହି ପଦକ୍ଷେପ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ମାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ ପରେ ହିଁ ଆସିଛି। ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ‘ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ମାନର ଅପମାନ ପ୍ରତିରୋଧ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୭୧’ (Prevention of Insults to National Honour Act, 1971) ରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସଂଶୋଧନ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଅଛି, ଯାହା ଅଧୀନରେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ଗାନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ଏବେ ୩ଟି ଗୀତ ଗାଇବା ହେଲା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ

ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ଆଜି ଗୁରୁବାର ଦିନ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଗୀତର ଗାନ ସଭା ଅଧିବେଶନର ଆରମ୍ଭରେ କରାଯିବ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସ୍କୁଲ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ରେକର୍ଡ ରଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ନିୟମ ପାଳନର ପ୍ରମାଣ ସ୍ୱରୂପ ଭିଡିଓ ରେକର୍ଡିଂ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ରହିବ।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ରାଜ୍ୟର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ କେବଳ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ‘ଜନ ଗଣ ମନ’ ହିଁ ଗାନ କରାଯାଉଥିଲା, ଯାହାର ରଚନା ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ପୂର୍ବର TMC ସରକାର ‘ବାଙ୍ଗଲାର ମାଟି ବାଙ୍ଗଲାର ଜଳ’କୁ ରାଜ୍ୟ ଗୀତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ସ୍କୁଲଗୁଡ଼ିକରେ ସକାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ଗାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିଲେ।

ଏହି ଗୀତକୁ ମଧ୍ୟ ଟାଗୋର ହିଁ ୧୯୦୫ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗ ବିଭାଜନ ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଲେଖିଥିଲେ। ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ କାଳଜୟୀ ରଚନା ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଏହି ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି।

କେରଳ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନାମ ଘୋଷଣା କଲା କଂଗ୍ରେସ, ଭି.ଡି ସଥୀଶନଙ୍କ ନାମରେ ମୋହର

ଆଦେଶ ପରେ ଏବେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ସ୍କୁଲ

ତେବେ ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ ସ୍କୁଲ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏବେ ଅଡୁଆରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନୂଆ ନୋଟିସରେ ରାଜ୍ୟ ଗୀତ ବିଷୟରେ କିଛି ବି କୁହାଯାଇ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସକାଳ ପ୍ରାର୍ଥନା ସମୟରେ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ୩ଟି ଗୀତ—ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍, ବାଙ୍ଗଲାର ମାଟି ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ—ଗାଇବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ।

ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ନେଇ ଜଣେ ସ୍କୁଲ ମୁଖ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, “ଆମେ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଛାଡ଼ିପାରିବୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଏବେ ଆମର ପ୍ରଥମ ଗୀତ ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ହେବ, ଏବଂ ଯଦି ରାଜ୍ୟ ଗୀତକୁ ସାମିଲ କରାଯାଏ ତେବେ ଏଥିରେ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗିବ। ଏହି କାରଣରୁ କ୍ଲାସ ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେବ। ନୋଟିସରେ ରାଜ୍ୟ ଗୀତ ବିଷୟରେ କିଛି କୁହାଯାଇ ନାହିଁ, ତଥାପି ୩ଟି ଗୀତ ପାଇଁ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ରଖିବା ସହଜ କାମ ହେବ ନାହିଁ।”

ଏହା ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଏକ ନୋଟିସ ଜାରି କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’ର ୧୫୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମାନରେ ଏହା ଗାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏବେ ଏହାକୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି।