ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନ୍ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ତ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ଆମେରିକା ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସହ ମିଶି ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଆଡ଼କୁ ଫୋକସ୍ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଧମନୀ ବୋଲି ମାନିନିଆଯାଏ। ବିବିସିର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମଲକ୍କାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୯୦,୦୦୦ ଜାହାଜ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହି ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଭାରତ ମହାସାଗର ଏବଂ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହା ତେଲଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ବ୍ୟାପାରିକ ରାସ୍ତା। ଏହା ବିଶ୍ୱର ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ବାଣିଜ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଟ୍। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବେ ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ vଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରିପାରନ୍ତି। ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ଯଦି ମଲକ୍କାର ମଧ୍ୟ ଘେରାବନ୍ଦୀ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତ ଉପରେ ଏହାର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?

ଆମେରିକା-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଚୁକ୍ତି, ଭାରତର ବଢ଼ିଲା ଚିନ୍ତା

ଏନ୍‌ଡିଟିଭିର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଚୁକ୍ତିରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକାକୁ ଏବେ ନିଜର ସାମରିକ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଆକାଶମାର୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସୁବିଧା ମିଳିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସୁବିଧା ଦ୍ୱାରା ଆମେରିକା ଏବେ ମଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀରେ ହେଉଥିବା ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ମଧ୍ୟ ରଖିପାରିବ। ଆମେରିକା-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତିର ସମୟ (ଟାଇମିଂ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ମାନିନିଆଯାଉଛି, କାରଣ ଆମେରିକା ଏହି ସମୟରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ଘେରାବନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ସେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ରଣନୀତିରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ହୋର୍ମୁଜ ବ୍ୟତୀତ ବିଶ୍ୱର ବାକି 'ଚୋକ୍ ପଏଣ୍ଟସ' (Choke points) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରୁଛନ୍ତି। ଭାରତର ଚିନ୍ତା ଏହି କଥାକୁ ନେଇ ରହିଛି।

ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କେଉଁଠି ଅଛି, ପ୍ରଥମେ ତାହା ଜାଣିବା

ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଭାରତର ଅତି ନିକଟରେ ଅଛି। ଏହା ଆଣ୍ଡାମାନ ସାଗର (ଭାରତ ମହାସାଗର) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗର (ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର) କୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ଏକ ଜଳପଥ। ଏହା ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପଶ୍ଚିମରେ ସୁମାତ୍ରା ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ (ପଶ୍ଚିମ) ମାଲେସିଆ ଏବଂ ସୁଦୂର ଦକ୍ଷିଣ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପ୍ରାୟ ୬୫,୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହି ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପ୍ରାୟ ୮୦୦ କିମି ଲମ୍ବା, ଯାହାର ଚଉଡ଼ା ଦକ୍ଷିଣରେ କେବଳ ୬୫ କିମି। ଉତ୍ତର ଆଡ଼କୁ ସୁମାତ୍ରା ଉପକୂଳରେ ଥିବା ୱେ (We) ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଭୂଭାଗରେ ଥିବା କ୍ରା ଇସଥମୁସ (Kra Isthmus) ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀର ଚଉଡ଼ା ୨୫୦ କିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହାର ନାମ ମାଳୟ ଉପକୂଳରେ ଥିବା ବ୍ୟାପାରିକ ବନ୍ଦର ମେଲାକା (ପୂର୍ବରୁ ମଲକ୍କା) ନାମରେ ରଖାଯାଇଛି।

ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଫିଲିପ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ (Philip Channel) ନିକଟରେ ମାତ୍ର ୩ କିଲୋମିଟର ଚଉଡ଼ା।

ଭାରତ ପାଇଁ ମଲକ୍କା କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ

ଭାରତର ସମୁଦ୍ର ଭିତ୍ତିକ ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଏହାର ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ (LNG) ଆମଦାନୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଦେଇ ଗତି କରେ। ମଲକ୍କା ନିକଟରେ ହିଁ ଭାରତର ନୂଆ ରଣନୈତିକ କମାଣ୍ଡ 'ଆଣ୍ଡାମାନ-ନିକୋବର କମାଣ୍ଡ' ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ସିଙ୍ଗାପୁର ଭଳି ଏକ ରଣନୈତିକ ସହର ବସାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହା ହେଉଛି 'ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ'। ଏଠାରେ ସାମରିକ ଓ ବେସାମରିକ ଉଭୟ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏକ ରଣନୈତିକ ଏୟାରପୋର୍ଟ ଏବଂ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ସହର ବସାଯିବ।

ଭାରତ କରୁଛି ମଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀର ପାଟ୍ରୋଲିଂ !

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ସିଙ୍ଗାପୁର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲରେନ୍ସ ୱଙ୍ଗଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷାରେ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଛି। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସିଙ୍ଗାପୁର ମଲକ୍କା ଜଳସନ୍ଧିର ପାଟ୍ରୋଲିଂରେ ଭାରତର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ଆଞ୍ଚଳିକ ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିଛି।

ମଲକ୍କାକୁ ଏବେ କିଏ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ

ମାଲେସିଆ ଏବଂ ସିଙ୍ଗାପୁର ସହିତ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ହୋର୍ମୁଜରୁ ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱର ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ-ଗ୍ୟାସ ଗତି କରେ, ସେଇଠି ମଲକ୍କାରୁ ତେଲ, କାର୍, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀକୁ ନେଇ ଜାହାଜ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ଚୀନ୍ ଏବଂ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ରୁଟ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଜଳପଥ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ମଲକ୍କା ଡାଇଲେମା' (Malacca Dilemma) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଭଲ ଭାବେ ଜଣାଅଛି ଯେ ଏଠାକୁ ଘେରାବନ୍ଦୀ କଲେ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍‌ର ବହୁତ ଜାହାଜ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ।