ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଆଡ଼କୁ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ବୁଧବାର ଦିନ ରୁଷ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନର ଦୂତ କାବୁଲରେ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ମୁତାକିଙ୍କୁ ଭେଟିଛନ୍ତି। ୨୦୨୧ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ 'P-2' ଦେଶର ଦୁଇଜଣ ଦୂତ ଏକାସାଙ୍ଗରେ କାବୁଲ ଆସିଛନ୍ତି। ମୁତାକିଙ୍କ ସହ ଉଭୟଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି।

କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ସାକ୍ଷାତକାର?

ଆରବ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧର ବିପଦ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରିଟେନ ଏବଂ ରୁଷ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଆଡ଼କୁ ମୁହାଁଇଛନ୍ତି। ତାଲିବାନ ଶାସନକୁ ଫେରିବା ପରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ବୈଠକ। ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବେ ଦୁଇଟି ସମସ୍ୟା ଦେଇ ଗତି କରୁଛି - ଗୋଟିଏ ପଟେ ପାକିସ୍ତାନର ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନ ସୀମାରେ ଅସ୍ଥିରତା। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ବ୍ରିଟେନ ଓ ରୁଷର ନୂଆ ରଣନୀତି ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ତାଲିବାନ ସହ ବନ୍ଧୁତା କାହିଁକି ବଢ଼ାଉଛି ବ୍ରିଟେନ?

ବ୍ରିଟେନର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଆଫଗାନି ଶରଣାର୍ଥୀ। ୨୦୨୧ ପରଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୮୫ ହଜାର ଆଫଗାନି ଶରଣାର୍ଥୀ ଲଣ୍ଡନ ଓ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି। ବ୍ରିଟେନ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ଶରଣାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ ଚାପ ରହିଛି। ତେଣୁ ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବ୍ରିଟେନର ଦୂତ ତାଲିବାନ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।

ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉପରେ ରୁଷର ନଜର କାହିଁକି?

୧୯୮୯ ପୂର୍ବରୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଉପରେ ରୁଷର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ରୁଷକୁ ସେଠାରୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ୨୦୨୧ରେ ଆମେରିକା ଫେରିଯିବା ପରେ ତାଲିବାନ ଏବେ ନୂଆ ବନ୍ଧୁ ଖୋଜୁଛି ଏବଂ ରୁଷ ଏହାର ଫାଇଦା ଉଠାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

• ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ: ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ପ୍ରାୟ ୧.୪ ମିଲିୟନ ଟନ୍ 'ରେୟାର୍ ଆର୍ଥ ମିନେରାଲ୍ସ' ଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଏହାସହ ସେଠାରେ ସୁନା ଓ ତମ୍ବାର ବିଶାଳ ଭଣ୍ଡାର ରହିଛି, ଯାହା ଉପରେ ରୁଷର ନଜର ଅଛି।

• ଭୌଗୋଳିକ ଗୁରୁତ୍ୱ: ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏସିଆର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଚୀନ, ପାକିସ୍ତାନ, ଇରାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟ-ଏସିଆର ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବା ସହଜ ହେବ।

ପାକିସ୍ତାନରେ ଭାରତର ଆଉ ଜଣେ ଶତ୍ରୁ ନିପାତ, ‘ଅଜ୍ଞାତ ଗାଡ଼ି’ ଧକ୍କାରେ ଜୈଶ କମାଣ୍ଡର ମୌଲାନା ସଲମାନ ଅଜହରର ମୃତ୍ୟୁ

ଆମେରିକା ସହ ବିବାଦ ଏବଂ ଇରାନ ପ୍ରସଙ୍ଗ:

ଆମେରିକା ଇରାନରେ ନିଜର ଆଧିପତ୍ୟ ଜମାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ ରୁଷ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି। ଯଦି ଆମେରିକା ଇରାନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନିଏ, ତେବେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଅସୁବିଧା ବଢ଼ିପାରେ। ଇରାନର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ, ଆଜରବୈଜାନ ଏବଂ ଆର୍ମେନିଆ ଆମେରିକାର ନିକଟତର ହୋଇଥିବାରୁ, ବ୍ରିଟେନ ଓ ରୁଷ ଏବେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଗୋଟି ଚଳାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।