ତାମିଲନାଡୁ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୬ରେ ଥାଲାପତି ବିଜୟଙ୍କ TVKକୁ ୧୦୮ଟି ସିଟ୍ ମିଳିଛି, କିନ୍ତୁ ବହୁମତ ପାଇଁ ୧୧୮ଟି ସିଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ। କଂଗ୍ରେସର ସମର୍ଥନ ପରେ ମଧ୍ୟ TVK ୧୧୩ରେ ଅଟକି ଯାଇଥିବା ବେଳେ, ରାଜ୍ୟପାଳ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ୧୧୮ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କ’ଣ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖରେ ଫ୍ଲୋର ଟେଷ୍ଟ କରିବାର ଅଧିକାର ଅଛି?

ତାମିଲନାଡୁ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୬ରେ ଅଭିନେତା ଥାଲପତି ବିଜୟଙ୍କ ପାର୍ଟି TVK ୧୦୮ଟି ଆସନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟର ୨୩୪ ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭାରେ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ବିଜୟ କ୍ରମାଗତ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ୱନାଥ ଅର୍ଲେକରଙ୍କୁ ଭେଟିଛନ୍ତି। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ କାହାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯିବ, ସେ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଲାଗି ରହିଥିବା ସମୟରେ ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ଘଟୁଛି। ଯଦିଓ TVK ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ କଂଗ୍ରେସର ସମର୍ଥନ ଅଛି, କିନ୍ତୁ କଂଗ୍ରେସର ୫ଟି ଆସନ ମିଶାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ TVK ର ବହୁମତ ସଂଖ୍ୟା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।

ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ବିବେକ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳର ସରକାର ଗଠନ କରିବାର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଧିକାର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସାମ୍ବିଧାନିକ ସନ୍ତୁଳନ ପୁଣି ଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି। କୌଣସି ଦଳକୁ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟପାଳ ବହୁମତର ପ୍ରମାଣ ମାଗିପାରିବେ କି? କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳକୁ ସ୍ୱତଃ ପ୍ରଥମ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ଉଚିତ ଏବଂ ପରେ ସେମାନେ ଗୃହରେ ନିଜର ଶକ୍ତି ପ୍ରମାଣ କରିବେ? ଏଭଳି ମାମଲା ବାରମ୍ବାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ତେବେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କୋର୍ଟଙ୍କ ଉତ୍ତର କେବେ ବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକପାଖିଆ ରହିନାହିଁ।

କ’ଣ ରାଜ୍ୟପାଳ ଫ୍ଲୋର ଟେଷ୍ଟ କରାଇ ପାରିବେ?

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ରାଜ୍ୟପାଳ ‘ରାଜଭବନରେ ଫ୍ଲୋର ଟେଷ୍ଟ’ କରାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ପାଖରେ ଅଧିକାର ଅଛି ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବେ ଏହା ତାଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଯେ, ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଦାବି କରୁଥିବା ଦଳର ବିଧାନସଭାରେ ବହୁମତ ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ ସେ ଏକ ସୀମିତ 'ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟ୍ୟା' ଆକଳନ କରିପାରିବେ।

ବିଜୟଙ୍କ ପାର୍ଟି ‘ତାମିଲଗା ଭେଟ୍ରି କାଜଗାମ’ (TVK), ଯିଏ ନିଜର ପ୍ରଥମ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଲଢୁଛି, ସେ ୨୩୪ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଧାନସଭାରେ ୧୦୮ଟି ଆସନ ସହ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦଳ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। କଂଗ୍ରେସର ୫ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ସହ ପାର୍ଟି ୧୧୩ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଥିବା ଦାବି କରିଛି, ଯାହା ବହୁମତ ସଂଖ୍ୟା ୧୧୮ ରୁ ଏବେ ବି କମ୍ ଅଛି। ଗୁରୁବାର ଅନୁଷ୍ଠିତ ବୈଠକରେ ରାଜ୍ୟପାଳ ଅର୍ଲେକର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ ବିଜୟଙ୍କୁ ୧୧୮ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ହେବ। ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଦଳଗୁଡ଼ିକ TVK କୁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି, ସେ ନେଇ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗିଛି।

ଏସ.ଆର. ବୋମ୍ମାଇ ମାମଲା

ଏହି ସମ୍ପର୍କିତ ମୌଳିକ ନିୟମ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି 'ଏସ.ଆର. ବୋମ୍ମାଇ ବନାମ ଭାରତ ସରକାର (୧୯୯୪)' ମାମଲାରେ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ କୋର୍ଟ କହିଥିଲେ ଯେ ବହୁମତ ପରୀକ୍ଷା କରିବାର ‘ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନ’ ହେଉଛି ସଦନର ଫ୍ଲୋର, ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ନୁହେଁ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ରାଜ୍ୟପାଳ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ସଦନରେ ବହୁମତ ଥିବା ଦଳର ନେତା କିମ୍ବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏକକ ଦଳ କିମ୍ବା ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଡାକିପାରିବେ। ଏଥିରୁ ସଙ୍କେତ ମିଳୁଛି ଯେ ଯଦି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଥାଏ, ତେବେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏକକ ଦଳ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭାବେ ଜଣେ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ଦାବିଦାର ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି।

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କିଏ ହେବେ? ଆଜି କୋଲକାତାରେ ଘୋଷଣା କରିବେ ଶାହ

ପ୍ରାଇମା ଫେସି ଅଧିକାର

ରାମେଶ୍ୱର ପ୍ରସାଦ ବନାମ ଭାରତ ସରକାର (୨୦୦୬) ମାମଲାରେ ସମ୍ବିଧାନ ପିଠଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ, ସରକାର ଗଠନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଭୂମିକା କେବଳ ଏକ ‘ପ୍ରାଇମା ଫେସି’ ଆକଳନ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ। କୋର୍ଟ ମତ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଗଠନ ସମୟରେ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି କେବଳ ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟ୍ୟା ଅଟେ, ଅନ୍ତିମ ନୁହେଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରାଜଭବନ ବହୁମତ ଉପରେ କୌଣସି ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେବା ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅଣଦେଖା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।