ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ନିୟମରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଅଧୀନରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଶେଷାଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି। ସିଏମ୍ (CM) ଏବେ ଯେକୌଣସି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବଦଳାଇ ପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ଲିଖିତ ଆକାରରେ କାରଣ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମାବଳୀରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି। ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଏବେ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ଜଡ଼ିତ ଯେକୌଣସି ମାମଲାରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କୌଣସି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବଦଳାଇ ପାରିବେ କିମ୍ବା ତାହାକୁ ରଦ୍ଦ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ। ତେବେ ଅର୍ଦ୍ଧ-ନ୍ୟାୟିକ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଏହି ଅଧିକାର ରହିବ ନାହିଁ। କୌଣସି ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତାହାର କାରଣ ଲିଖିତ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।

ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ସଞ୍ଚାଳନ ନିୟମାବଳୀ, ୨୦୨୬ରେ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି। ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ସହ ସରକାରଙ୍କ ଭିତରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରୁ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ଦସ୍ତାବିଜ ମାଗିବାର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଛି।

CM ଯେକୌଣସି ବିଭାଗର ଫାଇଲ ମଗାଇ ପାରିବେ

ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜ୍ୟର ଯେକୌଣସି ବିଭାଗର ଫାଇଲ କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକ କାଗଜପତ୍ର ମଗାଇ ପାରିବେ। ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବିଭାଗୀୟ ସଚିବ ଏହି ଦସ୍ତାବିଜ ଯୋଗାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ସେହିପରି ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ମଧ୍ୟ ଯେକୌଣସି ବିଭାଗର ସଚିବଙ୍କଠାରୁ ଜରୁରୀ ସୂଚନା ଓ ଦସ୍ତାବିଜ ମାଗିପାରିବେ। କୌଣସି ସରକାରୀ ନିୟମର ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ନେଇ ବିବାଦ କିମ୍ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖାଦେଲେ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ମାମଲା ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯିବ।

ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ପକାଉଥିବା କିମ୍ବା ସରକାରୀ ରାଜସ୍ୱରେ ଛାଡ଼ ଦେଉଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ବିଭାଗର ପୂର୍ବ ମଞ୍ଜୁରୀ ଜରୁରୀ ହେବ। ଜମି, ରାଜସ୍ୱ, ଖଣିଜ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାରେ ଛାଡ଼, ଲିଜ୍ କିମ୍ବା ଲାଇସେନ୍ସ ଦେବା ସମୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହାଛଡ଼ା ନୂଆ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ, ବିଦ୍ୟମାନ ଆଇନର ସଂଶୋଧନ କିମ୍ବା ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାର ଚିଠା ଆଇନ ଓ ନ୍ୟାୟ ବିଭାଗକୁ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ପଠାଇବା ଜରୁରୀ।

କେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ସହ ବିବାଦ ସ୍ଥିତିରେ ତୁରନ୍ତ ସୂଚନା

ଏପରି କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯୋଗୁଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାଜ୍ୟ ସହ ବିବାଦ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଥିଲେ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଜଣାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସରକାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ, ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ କିମ୍ବା ପ୍ରଧାନ ସଚିବଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ବିଶେଷ କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ କମିଟି ମଧ୍ୟ ଗଠନ କରିପାରିବେ।

୨୦୨୨ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ରାୟ ପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ୨୦୨୨ରେ ଏକ ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରପୁର ଜିଲ୍ଲା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ନାଗପୁର ଖଣ୍ଡପୀଠ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ଅଦାଲତ କହିଥିଲେ ଯେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା କିମ୍ବା ତାହାକୁ ବଦଳାଇବାର ଅଧିକାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ନାହିଁ।

ଏବେ ସରକାର ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ନିୟମରେ ସଂଶୋଧନ କରି ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ନୂଆ ନିୟମାନୁସାରେ, ଜନସ୍ୱାର୍ଥରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବଦଳାଇ ପାରିବେ କିମ୍ବା ରଦ୍ଦ କରିପାରିବେ, ମାତ୍ର ଏଥିପାଇଁ କାରଣ ଲିଖିତ ଆକାରରେ ଦର୍ଶାଇବାକୁ ହେବ।