ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ର ପ୍ରଥମ ଛଅ ମାସରେ ଘରୋଇ LPG ରିଫିଲ୍ ବୁକିଂରେ ପ୍ରାୟ ୩୦% ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଜାନୁଆରୀରେ ମୋଟ ୧୮.୧୯ କୋଟି ଘରୋଇ LPG ରିଫିଲ୍ ବୁକିଂ ମିଳିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜୁନ୍ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଇ ୧୨.୮୦ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଇରାନ୍ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ବନ୍ଦ ହେବା କାରଣରୁ ପୁଣି ଥରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ LPG ଯୋଗାଣ ଚାପରେ ରହିଛି। ପ୍ରକୃତରେ, ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥିତି ଆଉ ଥରେ ଆହ୍ୱାନ ନେଇ ଆସିଛି। ଦେଶ ନିଜର ପ୍ରାୟ ୬୦% LPG ଆବଶ୍ୟକତା ଆମଦାନୀରୁ ପୂରଣ କରିଥାଏ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରୁ ହୋର୍ମୁଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଦେଇ ଆସିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ଏକ ରୋଚକ ଖବର ହେଉଛି ଯେ ଭାରତରେ ଘରୋଇ LPGର ରିଫିଲ୍ ବୁକିଂରେ ରେକର୍ଡ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି।

ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୨୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରେ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ (IOCL), ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (BPCL) ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (HPCL) କୁ ମିଶାଇ ଜାନୁଆରୀରେ ମୋଟ ୧୮.୧୯ କୋଟି ଘରୋଇ LPG ରିଫିଲ୍ ବୁକିଂ ମିଳିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଜୁନ୍ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଇ ୧୨.୮୦ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଜାନୁଆରୀ ତୁଳନାରେ ଜୁନ୍ରେ ପ୍ରାୟ ୫.୩୯ କୋଟି କମ୍ ବୁକିଂ ହୋଇଛି। ପ୍ରତିଶତ ହିସାବରେ ଦେଖିଲେ ପ୍ରାୟ ୩୦ ପ୍ରତିଶତର ହ୍ରାସ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ମାର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଏପ୍ରିଲ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ରେ LPG ଗ୍ୟାସ୍ ବୁକିଂ ୧୮.୧୯ କୋଟି ଥିଲା। ଫେବୃଆରୀରେ ଏହା କମିଯାଇ ୧୬.୬୫ କୋଟି ହୋଇଥିଲା। ତେବେ, ଆମେରିକା-ଇରାନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ମାତ୍ରେ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପୁଣି ୧୮ କୋଟି ହୋଇଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଏଥିରେ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ହ୍ରାସ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଏହା କମି ୧୩.୨୪ କୋଟି ହୋଇଥିଲା। ପରେ ମେ’ରେ ୧୨.୯୮ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଜୁନ୍ରେ ଏହା ଆହୁରି କମି ୧୨.୮୦ କୋଟି ବୁକିଂରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ରିଫିଲ୍ ବୁକିଂରେ ବି ହ୍ରାସ ଆସିଛି କି?

• ଜାନୁଆରୀ: ୪.୩୭ କୋଟି

• ଫେବୃଆରୀ: ୪.୦୫ କୋଟି

• ମାର୍ଚ୍ଚ: ୩.୬୯ କୋଟି

• ଏପ୍ରିଲ୍: ୩.୦୪ କୋଟି

• ମେ’: ୨.୮୪ କୋଟି

• ଜୁନ୍: ୨.୯୦ କୋଟି

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୁକିଂରେ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଜାନୁଆରୀ ତୁଳନାରେ ଜୁନ୍ରେ ପ୍ରାୟ ୧.୪୭ କୋଟି କମ୍ ବୁକିଂ ଦର୍ଜ ହୋଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପ୍ରାୟ ୩୪ ପ୍ରତିଶତର କମି ଆସିଛି। ତେବେ ଜୁନ୍ରେ ମେ’ ତୁଳନାରେ ସାମାନ୍ୟ ସୁଧାର ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଲୋକେ ଘରୋଇ LPG ଭରୁନାହାନ୍ତି କି?

• LPG ଦରକୁ ଦେଖିଲେ ପ୍ରଥମ ନଜରରେ ଲାଗିପାରେ ଯେ ଗ୍ୟାସ୍ ମହଙ୍ଗା ହେବା ଯୋଗୁଁ ଲୋକେ କମ୍ ସିଲିଣ୍ଡର ରିଫିଲ୍ କରୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟରେ କିମ୍ବା ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏପରି କୌଣସି କାରଣ କୁହାଯାଇନାହିଁ। ତେବେ ଏହା ସତ ଯେ ବୁକିଂ ହ୍ରାସ ପାଇବା ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଘରୋଇ LPG ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬ରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ୧୪.୨ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ର ଘରୋଇ ସିଲିଣ୍ଡର ମୂଲ୍ୟ ୯୧୩ ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ୧ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୯୪୨ ଟଙ୍କା ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ୩୦୦ଟଙ୍କାର ଲକ୍ଷ୍ୟଧାର୍ଯ୍ୟ ସବ୍ସିଡି ପରେ ୬୧୩ ଟଙ୍କାରେ LPG ଗ୍ୟାସ୍ ମିଳୁଥିଲା, ଯାହା ଏବେ ୬୪୨ ଟଙ୍କା ପଡ଼ୁଛି।

• ଫେବୃଆରୀର ଶେଷ ମାସରେ ଇରାନ୍-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହ ଭାରତରେ LPG ଗ୍ୟାସ୍ର ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ନେଇ ସଙ୍କଟଜନକ ସ୍ଥିତି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା। ଏହି ସଙ୍କଟରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ LPG ସହିତ କାଠ, ଗୋବର ଘଷି, ବାୟୋଗ୍ୟାସ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ଜାଳେଣିର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ସେଥିପାଇଁ LPG ସିଲିଣ୍ଡର ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲୁଛି ଏବଂ ଶୀଘ୍ର LPG ଭରିବା ନୌବତ ଆସୁନାହିଁ।

• LPG ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଇଣ୍ଡକ୍ସନ୍ କୁକଟପ୍, ପାଇପ୍ଡ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (PNG) ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ରନ୍ଧନ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଆଗରୁ ହିଁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଲୋକେ ରନ୍ଧାବଢ଼ା ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ସାଧନର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ LPG ସଙ୍କଟ ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଛି। ଏବେ ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଚଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲାଣି। ଏହା ମଧ୍ୟ LPG ବୁକିଂ ହ୍ରାସ ପାଇବାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ।

• ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ, ସେମାନେ ନିଜର ଜୀବିକା କୌଣସି ମତେ ଚଳାଉଛନ୍ତି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତି ମାସରେ LPG ରିଫିଲ୍ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ହେଉଛି। ତେଣୁ ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ରାନ୍ଧିବା ପାଇଁ କାଠ ଭଳି ପାରମ୍ପରିକ ସାଧନର ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ସରକାର କ’ଣ କହିଲେ?

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘରୋଇ LPG ବୁକିଂ ହ୍ରାସ ପାଇବା ପଛର କୌଣସି କାରଣକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିବା ସରକାରୀ ବିଶ୍ଳେଷଣ ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇନାହିଁ। ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଭାବେ ହିଁ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ୍। ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତରେ ଘରୋଇ LPGର କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ, ଭାରତୀୟ ଉପଭୋକ୍ତା ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତାରେ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ କିଣୁଛନ୍ତି। ସରକାର ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ସାର୍ବଜନୀନ କ୍ଷେତ୍ରର ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସିଲିଣ୍ଡର ପିଛା ପ୍ରାୟ ୭୦୦ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଣ୍ଡର-ରିକଭରୀ ସହୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ସିଲିଣ୍ଡର ପିଛା ୩୦୦ ଟଙ୍କାର ସବ୍ସିଡି ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି।