ଭାରତୀୟ ସେନା ପୁରୁଣା ରୁଷୀୟ 'ଗ୍ରାଡ୍' (Grad) ଲଞ୍ଚରଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇ ସ୍ୱଦେଶୀ 'ପିନାକା' ମଲ୍ଟି-ବ୍ୟାରେଲ୍ ରକେଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଆପଣାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟଭାଗ ସୁଦ୍ଧା ୧୦ଟି ପିନାକା ରେଜିମେଣ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବ, ଯାହା ସଠିକ ମାରକ କ୍ଷମତା ଏବଂ 'ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ'କୁ ମଜବୁତ କରିବ। ଏହି ରଣନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସେନାର ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସକୁ ସରଳ କରିବା ସହ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସେନାକୁ ଅଧିକ ସକ୍ଷମ କରିବ।
୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ୧୦ଟି ନୂଆ ପିନାକା ରେଜିମେଣ୍ଟ
ସାମରିକ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ସେନା ପିନାକାର ମୋଟ ୨୨ଟି ରେଜିମେଣ୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଯୋଜନା ରଖିଛି। ସେନା ଏହି ଦିଗରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କାମ କରୁଛି ଏବଂ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ୧୦ଟି ପିନାକା ରେଜିମେଣ୍ଟକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଏହି ବିସ୍ତାର ପିନାକାକୁ ଭାରତର ନୂଆ ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ରକେଟ୍ ଫୋର୍ସ’ର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର କରିବ।
କାହିଁକି ପଛେଇଗଲା ୧୨୨mm ସ୍ୱଦେଶୀ ରକେଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ?
DRDO ର ARDE ଏବଂ HEMRL ପକ୍ଷରୁ 'ଗ୍ରାଡ୍' ସିଷ୍ଟମକୁ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଏକ ୧୨୨mm ସ୍ୱଦେଶୀ ରକେଟ୍ ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ୨୦୨୧ରେ ସଫଳତାର ସହ ପରୀକ୍ଷଣ ଶେଷ କରିଥିଲା। ତଥାପି, ସେନା ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି 'ପିନାକା Mk-1'ର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ମାରକ କ୍ଷମତା। ପିନାକାର ୨୧୪mm ରକେଟ୍ କେବଳ ଭାରୀ କ୍ଷୟକ୍ଷତି କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ‘ଗାଇଡେଡ୍’ ଭାରିଏଣ୍ଟ ୭୫ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ ନିଶାନା ଲଗାଇପାରିବ।
ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଶିକ୍ଷା
ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକରୁ ମିଳିଥିବା ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ, 'ଏରିଆ ସାଚୁରେସନ୍' (ଏକ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନ୍ଧାଧୁନ୍ଦ ରକେଟ୍ ମାଡ଼) ର ସମୟ ସରିଛି। ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ ପାଖରେ ଉନ୍ନତ ରଡାର ଓ ଡ୍ରୋନ୍ ରହିଛି। ତେଣୁ ସେନା ଏବେ ଆମେରିକୀୟ HIMARS ଧାରାରେ ନିଜର ‘ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ପ୍ରୋଫାଇଲ୍’ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି, ଯାହା ଗାଇଡେଡ୍ ରକେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଶତ୍ରୁର କମାଣ୍ଡ ସେଣ୍ଟରକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବ।
ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଏବଂ ସରଳୀକରଣ
ସେନାର ସପ୍ଲାଏ ଚେନ୍କୁ ସରଳ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେନାକୁ ୧୨୨mm ଏବଂ ୨୧୪mm, ଉଭୟ ପ୍ରକାର ବାରୁଦ ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ପଡୁଛି। ପିନାକାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆପଣାଇବା ଦ୍ୱାରା ଅଲଗା ଅଲଗା କାଲିବରର ରକେଟ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣରୁ ସେନାକୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।
ପିନାକାର ବିଶେଷତ୍ୱ:
• ଗତି: ମାତ୍ର ୪୪ ସେକେଣ୍ଡରେ ୧୨ଟି ରକେଟ୍ ନିକ୍ଷେପ କରିବାର କ୍ଷମତା।
• ସଠିକତା : GPS ଏବଂ NavIC ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ସଜ୍ଜିତ ଗାଇଡେଡ୍ ସିଷ୍ଟମ୍।
• ରେଞ୍ଜ୍: ୭୫ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚୁକ ନିଶାନା।
• ସ୍ୱଦେଶୀ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି: ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତରେ ନିର୍ମିତ, ଯାହା ବିଦେଶୀ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ଶେଷ କରିବ।