ସ୍ୱଦେଶୀ 'ଅସ୍ତ୍ର' BVR ମିସାଇଲ୍ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଅଂଶ ହେବା ପରେ ଏବେ ବୈଶ୍ୱିକ ପସନ୍ଦ ପାଲଟିସାରିଛି। 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର'ର ସଫଳତା ପରେ ୬ଟି ଦେଶ ଏହାକୁ କିଣିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହାର କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ, ଦୀର୍ଘ ପାହଞ୍ଚ (ଲମ୍ବା ମାରକ କ୍ଷମତା) ଏବଂ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏହାକୁ ଖାସ୍ କରିଥାଏ। 'ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' ଅଧୀନରେ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଯୋଗୁଁ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ବେଡ଼ାରେ ସାମିଲ ସ୍ୱଦେଶୀ ‘ଅସ୍ତ୍ର’ ବିୟଣ୍ଡ-ଭିଜୁଆଲ-ରେଞ୍ଜ (BVR) ଏୟାର-ଟୁ-ଏୟାର ମିସାଇଲ୍ ଏବେ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ପାଲଟିଯାଇଛି। ନିକଟରେ ‘ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର’ରେ ନିଜର ମାରକ କ୍ଷମତା ପ୍ରମାଣିତ କରିବା ପରେ, ଅସ୍ତ୍ର ମିସାଇଲ୍ କିଣିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ୬ଟି ଦେଶ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ନିକଟରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସହ ଏହି ମିସାଇଲ୍କୁ ନେଇ ଏକ ଚୁକ୍ତି କରିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆର୍ମେନିଆ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ସମେତ ମୋଟ ୬ଟି ଦେଶ ଏହି ମିସାଇଲ୍କୁ ନିଜ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସହ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି।

• ଆର୍ମେନିଆ: ଆର୍ମେନିଆ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଭାରତରୁ ଆକାଶ ମିସାଇଲ୍, ପିନାକା ରକେଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ସ୍ୱାତୀ ରାଡାର୍ ପରି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କିଣିସାରିଛି। ଏବେ ସେ ନିଜର Su-30SM ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନଗୁଡ଼ିକରେ ଅସ୍ତ୍ର ମିସାଇଲ୍କୁ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟ୍ (ଯୋଡ଼ିବା) କରିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନାର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି।

• ସାଉଦି ଆରବ: ସାଉଦି ଆରବ ନିଜ ରୟାଲ୍ ଏୟାରଫୋର୍ସର F-15 ଏବଂ ୟୁରୋଫାଇଟର୍ ଟାଇଫୁନ୍ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ସହ ଅସ୍ତ୍ର ମିସାଇଲ୍କୁ ଯୋଡ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଭାରତ ସହ ଆଲୋଚନା କରୁଛି।

କାହିଁକି ଏତେ ଖାସ୍ ଅସ୍ତ୍ର ମିସାଇଲ୍?

ଅସ୍ତ୍ର ମିସାଇଲ୍ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ର PL-15 ମିସାଇଲ୍ ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟେ। ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

1. କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ: ଏହା ବୈଶ୍ୱିକ ସ୍ତରରେ ଉପଲବ୍ଧ ସମାନ ଶ୍ରେଣୀର ମିସାଇଲ୍ ତୁଳନାରେ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶସ୍ତା।

2. ମାରକ କ୍ଷମତା: ଏହି ମିସାଇଲ୍ Mach 4.5 ବେଗରେ ଆକ୍ରମଣ କରେ ଏବଂ ଏହାର ମାରକ ଦୂରତା ୮୦ ରୁ ୧୧୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

3. ଆଡଭାନ୍ସ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି: ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଏବଂ ବିକାଶ ସଂଗଠନ (DRDO) ଏହାର MK-2 ଭର୍ସନର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରିସାରିଛି, ଯାହା ୨୪୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଡ଼ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ଭବିଷ୍ୟତରେ MK-3 ଭର୍ସନ ଉପରେ କାମ ଚାଲିଛି, ଯାହାର ରେଞ୍ଜ ୩୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ହେବ।

ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ଏଣ୍ଟ୍ରି

ଅସ୍ତ୍ର ମିସାଇଲ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚାହିଦାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ସରକାର ଏବେ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନରେ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର (Private Sector) କୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ କେବଳ ‘ଭାରତ ଡାଇନାମିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍’ (BDL) ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇ ଭାରତ ନିଜର ଘରୋଇ ଆବଶ୍ୟକତା ସହ ବିଦେଶୀ ଅର୍ଡରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛି।

ଭାରତର ଏହି ସଫଳତା ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ର ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ଭାବେ ବିବେଚିତ ହେଉଛି, ଯାହା ବୈଶ୍ୱିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବଜାରରେ ଭାରତର ସୁନାମକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି।