ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଚୀନ ସବୁବେଳେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ଭାରତୀୟ ସେନାର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ ମନୋଜ ମୁକୁନ୍ଦ ନରୱଣେ। ନିଜର ନୂଆ ପୁସ୍ତକ ‘ଦି କ୍ୟୁରିଅସ୍ ଆଣ୍ଡ ଦି କ୍ଲାସିଫାଇଡ୍: ଅନଅର୍ଥ୍‌ିଂ ମିଲିଟାରୀ ମିଥ୍ସ ଆଣ୍ଡ ମିଷ୍ଟ୍ରିଜ୍’ର ଉନ୍ମୋଚନ ଅବସରରେ ଜେନେରାଲ ନରୱଣେ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି।

ପୂର୍ବତନ ସେନା ମୁଖ୍ୟଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନ ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କର ସମୀକରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ସେ କହିଛନ୍ତି,ଉଭୟ ଦେଶ ସହ ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ିଛୁ ଏବଂ ସୀମା ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ସେମିତି ରହିଛି। ତେଣୁ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ସର୍ବଦା ଆମର ରଡାରରେ ରହିବା ଦରକାର।

ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଆହ୍ୱାନ 

ପାକିସ୍ତାନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବେଳେ, ଚୀନ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ହୋଇ ଉଭା ହେବ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମୁଁ ଜାଣିଶୁଣି 'ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ' ଶବ୍ଦଟି ବ୍ୟବହାର କରୁଛି, 'ଶତ୍ରୁ' ନୁହେଁ। ଚୀନ ଅର୍ଥନୀତି, କୂଟନୀତି, ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସାମରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ସହ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବ।

ଜେନେରାଲ ନରୱଣେଙ୍କ ମତରେ, ବଳ ପ୍ରୟୋଗ ସବୁବେଳେ ଶେଷ ବିକଳ୍ପ ହେବା ଉଚିତ। ଭାରତକୁ ଚୀନ ସହ ମତଭେଦ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ଓ କୂଟନୈତିକ ମାଧ୍ୟମକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତେବେ ଏହା ସହ କୌଣସି ବିପଦକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଦେଶକୁ ସର୍ବଦା ମଜବୁତ ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହ ସଜାଗ ରହିବାକୁ ହେବ।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ, ୨୦୨୦ ଗଲୱାନ ଘାଟି ସଂଘର୍ଷ ପରଠାରୁ ଭାରତ-ଚୀନ ସୀମାରେ ଉତ୍ତେଜନା ଲାଗି ରହିଥିବାବେଳେ, ପାକିସ୍ତାନ ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ରହିଛି। ପୂର୍ବତନ ସେନା ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରଣନୀତିକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ସତର୍କବାଣୀ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।