ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଆଧୁନିକ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଦେଶ ଭାବେ ଗଣାଯାଉଥିବା ଜାପାନ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଯାଉଛି। ଟୋକିଓ ପରେ ଦେଶରେ ଆଉ ଏକ 'ବ୍ୟାକ୍ଅପ୍' କିମ୍ବା ବିକଳ୍ପ ରାଜଧାନୀ (Alternative Capital) ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାନା ତାକାଇଚିଙ୍କ ସରକାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ସାରା ଦୁନିଆରେ ଜାପାନର ଏହି କଦମ୍କୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି— ଗୋଟିଏ ସମୃଦ୍ଧଶାଳୀ ରାଜଧାନୀ ଥାଉ ଥାଉ ଜାପାନ ସରକାରଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଗଢ଼ିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି?

୧. ଭୂକମ୍ପ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ବଡ଼ ଭୟ

ଜାପାନ ଭୂଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟତଃ ଭୂକମ୍ପ ଓ ସୁନାମି ଆସିଥାଏ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଭୂବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଟୋକିଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଭୂକମ୍ପ (Nankai Trough Earthquake) ହେବାର ବଡ଼ ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଯଦି କୌଣସି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ଟୋକିଓ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶର ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଠପ୍ ହୋଇଯିବ। ଏହି ବଡ଼ ବିପଦରୁ ଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାକ୍ଅପ୍ ରାଜଧାନୀର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି।

୨. ଟୋକିଓ ଉପରୁ ଚାପ କମାଇବା (De-centralization)

ଜାପାନର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, କର୍ପୋରେଟ୍ ହେଡକ୍ୱାଟର୍ସ, ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଭାଗ କେବଳ ଟୋକିଓରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ରହିଛି। ଏହାଯୋଗୁଁ ସହର ଉପରେ କ୍ରମାଗତ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣକୁ କମାଇ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ସମାନ୍ତରାଳ ବିକାଶ ପାଇଁ ସରକାର ଏହି ମାଷ୍ଟରପ୍ଲାନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।

୩. ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଶାସନ

ଯଦି କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ, ସାଇବର୍ ଆକ୍ରମଣ, ମହାମାରୀ କିମ୍ବା ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଟୋକିଓ ଅଚଳ ହୋଇପଡ଼େ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜଧାନୀରୁ ଦେଶର ଶାସନ ଓ ନୀତି-ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ବିନା କୌଣସି ବାଧାରେ ଚାଲିପାରିବ।

କେଉଁ ସହର ହେବ ଦ୍ୱିତୀୟ ରାଜଧାନୀ?

ଜାପାନର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମୃଦ୍ଧ ଓସାକା (Osaka) ସହର କିମ୍ବା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଏହି ବ୍ୟାକ୍ଅପ୍ ରାଜଧାନୀ କିମ୍ବା ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଗଢ଼ିତୋଳିବା ନେଇ ଗମ୍ଭୀର ଚିନ୍ତନ ଚାଲିଛି।

ନିଷ୍କର୍ଷ:

ସାନା ତାକାଇଚି ସରକାରଙ୍କ ଏହି ସାହସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି କେବଳ ଏକ ଭୌଗୋଳିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜାପାନର ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସୁଦୂରପ୍ରସାରୀ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିର ଏକ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି।