ଦୀପାବଳି ପରେ ଧୂଆଁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବାଣର ବିଷାକ୍ତ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁରେ ରହିଯାଇଥାଏ। ପ୍ରଦୂଷଣ କେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଫୁସଫୁସ୍ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର କିପରି ବିପଦ ରହିଛି, ତାହା ଜାଣନ୍ତୁ।

ଦୀପାବଳିରେ ପଟାକା ଫୁଟାଇବା ପରେ ପ୍ରାୟତଃ ପରଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାୟୁରେ ଧୂଆଁ ଦେଖାଯାଇଥାଏ। କିଛି ଦିନ ପରେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ ପରିଷ୍କାର ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବାକୁ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ବାଣରୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ବାଣରୁ ବାହାରୁଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିଷାକ୍ତ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁରେ ରହିଥାଏ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପବନର ବେଗ କେତେ ଅଛି, ତାପମାତ୍ରା କିପରି ଅଛି, ଆର୍ଦ୍ରତା (humidity) କେତେ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ରୋତଗୁଡ଼ିକ କେତେ ମାତ୍ରାରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।

ସେଥିପାଇଁ ଦୀପାବଳି ପରେ ମଧ୍ୟ ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନ୍ସିଆର୍ (NCR) ଏବଂ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଅନେକ ସହରରେ ବାୟୁର ଗୁଣବତ୍ତା ଖରାପ ରହିଥାଏ। ଜୁନ୍ 2026ରେ 'nature.com' ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଗବେଷଣା (research) ଏହି ବିପଦକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ଏଥିରେ ଇଣ୍ଡୋ-ଗଙ୍ଗା ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳର ୧୪ଟି ସହରରେ ଦୀପାବଳି ସମୟରେ ଏବଂ ତା'ପରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ନଭେମ୍ବର 2024 ମଧ୍ୟରେ 20 ଦିନ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିଲା।

ବାୟୁରେ କେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ବାଣ ଧୂଆଁ? ବାଣ ଧୂଆଁ ବାୟୁରେ କେତେ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ, ତାହାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ନାହିଁ। ଧୂଆଁର କିଛି ବଡ଼ କଣିକା ଶୀଘ୍ର ମାଟିରେ ବସିଯାଏ, କିନ୍ତୁ PM2.5 ଭଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ। ପବନ ଜୋରରେ ବହିଲେ କିମ୍ବା ବର୍ଷା ହେଲେ ଏହି କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତାର ହୋଇଯାଏ କିମ୍ବା ତଳକୁ ଖସିଆସେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପବନର ଗତି କମିଗଲେ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଜମା ହୋଇ ରହିଥାଏ।

ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୀପାବଳି ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସହରରେ ପ୍ରଦୂଷଣର ସ୍ତର ତୁରନ୍ତ ସାଧାରଣ ହୋଇନଥିଲା। ଦିଲ୍ଲୀରେ 4 ନଭେମ୍ବର 2024 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ PM2.5 ର ସ୍ତର 200 ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ଘନ ମିଟର (cubic metre) ରୁ ଅଧିକ ରହିଥିଲା। ଏହାର ଗୋଟିଏ କାରଣ ଥିଲା ବାୟୁରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଜମା ହୋଇ ରହିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ଥିଲା ପରାଳି ପୋଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ବାହାରୁଥିବା ଧୂଆଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦୀପାବଳିର ପଟାକାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ କିଛି ସମୟ ପରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ରୋତର ପ୍ରଦୂଷଣ ସହିତ ମିଶି ବାୟୁକୁ ଅଧିକ ବିଷାକ୍ତ କରିଦେଇଥାଏ।

୧୪ଟି ସହରରେ କେତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ପ୍ରଦୂଷଣ? ଗବେଷକମାନେ ଭୂମିରେ ଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ ତାରକା ନିରୀକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର (monitoring stations), ସାଟେଲାଇଟ୍ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ପାଣିପାଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ଏଥିରେ PM2.5 ଏବଂ PM10 ର ସ୍ତର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା। ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଦୀପାବଳି ସମୟରେ 14ଟି ସହରରେ PM2.5 ଏବଂ PM10 ର ସ୍ତର ଜାତୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ଏବଂ WHO ର 24 ଘଣ୍ଟିଆ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶଠାରୁ 3 ରୁ 10 ଗୁଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା। ଦିଲ୍ଲୀରେ ଦୀପାବଳି ସମୟରେ PM2.5 ରେ 19% ବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା।

ଦୀପାବଳି ପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରଭାବ ଜାରି ରହିଥିଲା। ହରିଆଣାର ହିସାରରେ PM2.5 ର ସ୍ତର 250 ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ଘନ ମିଟରରୁ ଅଧିକ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା। ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁଯାୟୀ, ପରାଳି ପୋଡ଼ିବା ଏବଂ ଖରାପ ପାଣିପାଗ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ଗବେଷଣାରୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି ଯେ 14ଟି ମଧ୍ୟରୁ 80% ସହରର ଏୟାର୍ କ୍ୱାଲିଟି ଇଣ୍ଡେକ୍ସ (AQI) ଗମ୍ଭୀର କିମ୍ବା ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା।

ବାୟୁରେ ପ୍ରଦୂଷଣ କାହିଁକି ଜମା ହୋଇଯାଏ? ଦୀପାବଳି ପରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଜମା ହୋଇ ରହିବା ପଛରେ କେବଳ ବାଣ ଦାୟୀ ନୁହେଁ। ପାଣିପାଗର କିଛି ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ।

କମ୍ ପବନ ବହିବା: ପବନର ଗତି କମିଗଲେ ପ୍ରଦୂଷଣ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଜମା ହୋଇ ରହିଥାଏ ଏବଂ ସହଜରେ ବିସ୍ତାର ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।

ତାପମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Temperature Inversion): ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଗରମ ପବନ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତାପମାତ୍ରା ବଦଳିଗଲେ ଥଣ୍ଡା ପବନ ମାଟି ନିକଟରେ ଅଟକି ରହିଥାଏ। ଏହାଫଳରେ ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ତଳେ ହିଁ ଜମା ହୋଇ ରହିଥାଏ।

ଆର୍ଦ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି: ବାୟୁରେ ଅଧିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ଥିଲେ କିଛି ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକା ପାଣି ଶୋଷି ଆକାରରେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଇଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା କୁହୁଡ଼ି ଏବଂ ଧୂଆଁର ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ପରାଳି ପୋଡ଼ିବା: ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଫସଲର ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ଜାଳିବା ଦ୍ୱାରା ବାହାରୁଥିବା ଧୂଆଁ ପଟାକା ପ୍ରଦୂଷଣ ସହିତ ମିଶିଯାଇଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇପାରେ।

ଗବେଷଣାରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ତାପମାତ୍ରା 2.6 ଡିଗ୍ରୀ ସେଲ୍ସିୟସ୍ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଏବଂ ରାତିରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ଉଚ୍ଚତା 100 ମିଟରରୁ କମ୍ ରହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ଜମା ହେବାର ଏକ କାରଣ ବୋଲି ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଦୀପାବଳି ପରେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁରେ ଥିବା ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ବାହାରକୁ ବାହାରି ପାରି ନଥିଲା।

ପଟାକାର ଧୂଆଁରେ କେଉଁ ସବୁ ବିଷାକ୍ତ କଣିକା ଥାଏ? ପଟାକା ଜଳିବା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ଧୂଆଁ ଏବଂ ପାଉଁଶ ବାହାରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବାୟୁରେ ମିଶିଯାଇଥାଏ।

PM2.5: ଏଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକା, ଯାହା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଫୁସଫୁସ୍ ଭିତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ ଏବଂ ରକ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ।

PM10: ଏଗୁଡ଼ିକ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ବଡ଼ କଣିକା, ଯାହା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ଭିତରକୁ ଯାଇ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ।

ସଲଫର୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (SO2): ଏହାଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସନଳୀରେ ଜ୍ୱାଲା ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇପାରେ।

ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (NO2): ଏହା ଫୁସଫୁସରେ ପ୍ରଦାହ (inflammation) ଏବଂ ଶ୍ୱାସଜନିତ ସମସ୍ୟାର ବିପଦ ବଢ଼ାଇପାରେ।

ଭାରୀ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ: ବାଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା କିଛି ରସାୟନ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁରେ ଆଲୁମିନିୟମ୍, ବେରିୟମ୍, ସୀସା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାତୁ ଉପାଦାନର କଣିକା ମିଶିଯାଇଥାଏ।

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ବାଗପତରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଦୀପାବଳି ରାତିରେ PM2.5 ର ସ୍ତର 632 ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ ପ୍ରତି ଘନ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଯାଇଥିଲା। ଏହା ସାଧାରଣ ଦିନଗୁଡ଼ିକର ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ 3.3 ଗୁଣ ଥିଲା। ଯାଞ୍ଚରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ସୀସା, ବେରିୟମ୍, କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଏବଂ ଆୟରନ୍ ଭଳି ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ମାତ୍ରା ଦୀପାବଳି ଦିନ 3 ରୁ 20 ଗୁଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ମିଳିଥିଲା। ଏଥିରୁ ଜଣାପଡେ ଯେ ବାଣର ପ୍ରଦୂଷଣ କେବଳ ଧୂଆଁ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ଏଥିରେ ଧାତୁର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥାଏ।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କ’ଣ କହନ୍ତି?

ଏମ୍ସ (AIIMS) ର ପୂର୍ବତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡାକ୍ତର ରଣଦୀପ ଗୁଲେରିଆ 7 ନଭେମ୍ବରରେ କହିଥିଲେ ଯେ, ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନ୍ସିଆର୍ରେ ପ୍ରଦୂଷଣ କାରଣରୁ ଶ୍ୱାସଜନିତ ସମସ୍ୟାର ରୋଗୀମାନେ ପ୍ରାୟ 20% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି। ଆଜ୍ମା (Asthma), COPD ଏବଂ ହୃଦ୍ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଅସୁବିଧା ଏବଂ ଛାତିରେ ଜାମ ହେବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଉଛି। ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଳାରେ ଜ୍ୱାଳା, କ୍ରମାଗତ କାଶ ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଅସୁବିଧା ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି। PM2.5 ଫୁସଫୁସରୁ ରକ୍ତରେ ପହଞ୍ଚି ହୃଦୟର ରକ୍ତ ନଳୀଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ଯାହାଫଳରେ ହାର୍ଟ ଆଟାକ୍ (heart attack) ର ବିପଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ଡାକ୍ତର ରଣଦୀପ ଗୁଲେରିଆ ଖରାପ ବାୟୁରେ ବାହାରକୁ ନ ଯିବାକୁ, ବାହାରକୁ ଗଲେ N95 ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଏବଂ ସକାଳ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଖାଲା ଆକାଶତଳେ ବ୍ୟାୟାମ ନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଫୁସଫୁସରୁ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥାଏ ପ୍ରଦୂଷଣର ବିପଦ ବାଣରୁ ବାହାରିଥିବା PM2.5 ଭଳି କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ପାଇଁ ଅଧିକ ବିପଜ୍ଜନକ ଅଟେ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସହିତ ଫୁସଫୁସର ଗଭୀରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏହାର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ଦ୍ୱାରା କାଶ, ନିଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଅସୁବିଧା, ଆଜ୍ମା ଏବଂ ଫୁସଫୁସରେ ସମସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ରଦୂଷିତ ବାୟୁରେ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା କିମ୍ବା ହୃଦ୍ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିଶୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ଦୀପାବଳି ପରେ ଆକାଶ ପରିଷ୍କାର ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବାୟୁରେ ଥିବା PM2.5 ଭଳି ସୂକ୍ଷ୍ମ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇନଥାଏ। ତେଣୁ କେବଳ ଆଖିରେ ଧୂଆଁ ଦେଖି ଏହା ସ୍ଥିର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ଯେ ବାୟୁ ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଯାଇଛି।

କିଛି ଦିନ ପରେ ବାୟୁ କ’ଣ ଆପେ ଆପେ ପରିଷ୍କାର ହୋଇଯାଏ?

ବାୟୁରେ ଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣ କ୍ରମଶଃ କମିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ପାଣିପାଗର ଅନୁକୂଳ ହେବା ଜରୁରୀ ଅଟେ। ଜୋର୍ ପବନ, ବର୍ଷା ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉତ୍ତମ ହଲଚଲ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦୂଷକ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତାର ହୋଇଥାଏ କିମ୍ବା ତଳେ ବସିଯାଇଥାଏ। ଏହାର ବିପରୀତରେ, କମ୍ ପବନ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟକାଇ ରଖିପାରେ। ତେଣୁ ଦୀପାବଳି ପରେ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ କେବଳ ବାଣର ପ୍ରଭାବ ଭାବେ ଧରି ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ବାୟୁର ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ PM2.5 ଏବଂ PM10 ର ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଦେଖିବା ଜରୁରୀ ଅଟେ।