ଦୁବାଇରୁ ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜଧାନୀ ତେଲ୍ ଅଭିଭ୍ ଯାଉଥିବା ଫ୍ଲାଏ ଦୁବାଇର (Flydubai) ଏକ ଫ୍ଲାଇଟରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ୧୮୦ ଜଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇଥିବା କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ସ୍ମିତ୍ ମଚ୍ଛାରଙ୍କ ସାହସ ଏବଂ ବୀରତ୍ୱର ପ୍ରଶଂସା ପୂରା ବିଶ୍ୱରେ ହେଉଛି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାବଳୀ ୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବରର, ଯେତେବେଳେ ଦୁବାଇରୁ ତେଲ୍ ଅଭିଭ୍ ଯାଉଥିବା ଫ୍ଲାଇଟ୍ର କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ସ୍ମିତ୍ ମଚ୍ଛାରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ-ପାଇଲଟ୍ (କୋ-ପାଇଲଟ୍) ଛୁରୀ ଭୁସିଦେଇଥିଲେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ୩୭ ସେକେଣ୍ଡ ଭିତରେ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୧୪,୩୦୦ ଫୁଟ୍ ତଳକୁ ଖସିଆସିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଆହତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଚ୍ଛାର ନା କେବଳ ସହ-ପାଇଲଟଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା କଲେ, ବରଂ ଫ୍ଲାଇଟ୍କୁ ସାଉଦି ଆରବର ତବୁକ୍ ଏୟାରପୋର୍ଟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ମଧ୍ୟ କରାଇଥିଲେ।

ପ୍ରଥମେ ଏମର୍ଜେନ୍ସି, ତା’ପରେ ହାଇଜ୍ୟାକ୍ ଆଲର୍ଟ

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାକ୍ରମ ବୁଧବାରର, ଯେତେବେଳେ ଦୁବାଇରୁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପାଇଁ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଉଡ଼ାଣ ଭରିଥିଲା। ଟେକ୍-ଅଫ୍ର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପରେ ହିଁ ଫ୍ଲାଇଟ୍ରୁ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ କୋଡ୍ ପଠାଗଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା ଆଲର୍ଟ ଜାରି ହୋଇଗଲା। ତୁରନ୍ତ ହିଁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶକୁ ପଠାଇଦେଲା। Flightradar24 ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବୋଇଙ୍ଗ ୭୩୭ ପ୍ରଥମେ 'ସ୍କ୍ୱାକ୍ ୭୭୦୦' (Squawk 7700) କୋଡ୍ ପଠାଇଲା, ଯାହା ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତିର କୋଡ୍। ତା’ପରେ '୭୫୦୦' କୋଡ୍ ପଠାଗଲା, ଯାହା ବିମାନର ହାଇଜ୍ୟାକ୍ ଆଲର୍ଟ କୋଡ୍ ଅଟେ। ଯେଉଁଭଳି ଭାବେ ବିମାନରେ ପାଇଲଟ୍ ଆଲର୍ଟ କୋଡ୍ ପଠାଇଲେ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଫ୍ଲାଇଟ୍ରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ପାଇଲଟ୍ କିପରି ଏହି ସିଗ୍ନାଲ୍ କୋଡ୍ ପଠାନ୍ତି ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ କ’ଣ।

ସ୍କ୍ୱାକ୍ କୋଡ୍ କ’ଣ?

'ସ୍କ୍ୱାକ୍' (Squawk) ବିମାନ ଚଳାଚଳ ବା ଏଭିଏସନ୍ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଶବ୍ଦ, ଯାହାର ବ୍ୟବହାର ଫ୍ଲାଇଟ୍ କ୍ରୁ’ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟନ କରାଯାଉଥିବା ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ କୋଡ୍ ପାଇଁ କରାଯାଇଥାଏ। ସ୍କ୍ୱାକ୍ କୋଡ୍ ହେଉଛି ଚାରି ଅଙ୍କବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାକୁ ବିମାନର ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ରେ ଏଣ୍ଟ୍ରି କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ୦ ରୁ ୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଙ୍କ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ୪,୦୯୬ ପ୍ରକାରର କମ୍ବିନେସନ୍ ବନିପାରିବ। ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ (ATC) ବିମାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ ତାହାକୁ ଟ୍ରାକ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି କୋଡ୍ ଦେଇଥାଏ।

ଏହି ସୂଚନା ଏୟାର ନେଭିଗେସନ୍ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗଠିତ ୟୁରୋପୀୟ ସଂସ୍ଥା 'ୟୁରୋକଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍' (Eurocontrol) ଅନୁଯାୟୀ ଅଟେ। ବିମାନ ଯେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବିମାନର ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ ରୋଡାର୍କୁ ସିଗ୍ନାଲ୍ ପଠାଇଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲରମାନଙ୍କୁ ତାହାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଏବଂ ଟ୍ରାକ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ସ୍କ୍ୱାକ୍ କୋଡ୍ ATC ସିଷ୍ଟମ୍ରେ ବିମାନ ପାଇଁ ଏକ ଆଇଡେଣ୍ଟିଟି ନମ୍ବର (ପରିଚୟ ପତ୍ର) ଭାବେ କାମ କରେ।

ଏହି କୋଡ୍ଗୁଡ଼ିକର ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ?

ପ୍ରାଥମିକ ରୋଡାର୍ (Primary Radar) ବିମାନର ସ୍ଥିତି ତ ବାହାର କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଜରୁରୀ ନୁହେଁ ଯେ ତାହା କଣ୍ଟ୍ରୋଲରମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇବ ଯେ ସେମାନେ କେଉଁ ବିମାନକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବହୁତ ସହଜ କରିଦିଏ। ATC କୌଣସି ଫ୍ଲାଇଟ୍କୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଡ୍ ଦେଇଥାଏ। ପାଇଲଟ୍ ସେହି କୋଡ୍କୁ ବିମାନର ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ରେ ଏଣ୍ଟ୍ରି କରନ୍ତି। ତା’ପରେ ଏହି କୋଡ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲରମାନଙ୍କୁ ବିମାନର ସର୍ଭେଲାନ୍ସ ସୂଚନା ସହ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା କଣ୍ଟ୍ରୋଲରମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଏକାଧିକ ବିମାନ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳେ।

Squawk 7500 ର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

Flightradar24 ଅନୁଯାୟୀ, Squawk 7500 ହେଉଛି 'ବେଆଇନ ହସ୍ତକ୍ଷେପ' (unlawful interference) ର କୋଡ୍, ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ହାଇଜ୍ୟାକିଂ (ଅପହରଣ) ସହ ଜଡ଼ିତ ଶବ୍ଦ। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ସିଭିଲ୍ ଏଭିଏସନ୍ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ୍ (ICAO) ଏହି କୋଡ୍ର ବ୍ୟବହାର ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍କୁ ଏହା ଜଣାଇବା ପାଇଁ କରେ ଯେ କୌଣସି ବିମାନରେ ବେଆଇନ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କିମ୍ବା ଅପହରଣ ହୋଇଥାଇପାରେ। ଏହି ସିଗ୍ନାଲ୍ କ୍ରୁ’ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରେଡିଓରେ ନିଜ ସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ସିଧାସଳଖ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସାବଧାନ କରିବାର ଏକ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ (Secret Message) ହୋଇଥାଏ।

ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ଏମର୍ଜେନ୍ସି କୋଡ୍:

• ୭୫୦୦ (Squawk 7500): ବେଆଇନ ହସ୍ତକ୍ଷେପ / ବିମାନ ହାଇଜ୍ୟାକ୍ ଆଲର୍ଟ

• ୭୬୦୦ (Squawk 7600): ରେଡିଓ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ଫେଲିୟର୍ (ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ)

• ୭୭୦୦ (Squawk 7700): ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଆଲର୍ଟ (General Emergency)

'ସ୍କ୍ୱାକ୍ ୭୫୦୦' ସିଗ୍ନାଲ୍ ପଠାଇଲେ କ’ଣ ହୁଏ?

୭୫୦୦ ସିଗ୍ନାଲ୍ ATC ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏଭିଏସନ୍ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ସେମାନେ ବିମାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଉଚିତ୍ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି। ଅଧିକାରୀମାନେ ଏଭିଏସନ୍ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲର୍ଟ କରିପାରନ୍ତି, ବିମାନ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର ରଖିପାରନ୍ତି, ତାହାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇପାରନ୍ତି, ଗନ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ଡାଇଭର୍ସନ୍ ହେବାକୁ ଥିବା ଏୟାରପୋର୍ଟ ସହ ଆଲୋଚନା କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ଷ୍ଟାଫ୍ଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖିପାରନ୍ତି। ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ, ବିମାନକୁ ରୋକିବା କିମ୍ବା ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ବଳୟରେ ନେବା (Escort) ପାଇଁ ମିଲିଟାରୀ ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍ ମଧ୍ୟ ମୋତୟନ କରାଯାଇପାରେ।

୭୬୦୦: ଯେତେବେଳେ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ଫେଲ୍ ହୋଇଯାଏ

୭୬୦୦ କୋଡ୍ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ଫେଲ୍ ହେବାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ। ସେଥିପାଇଁ, ୭୬୦୦ ସିଗ୍ନାଲ୍ର ଅର୍ଥ ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ବିମାନରେ କୌଣସି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଅଛି କିମ୍ବା ତାହା ବିପଦରେ ଅଛି। ଯଦି କୌଣସି ବିମାନର ଏୟାର-ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସହ ସାଧାରଣ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ରେଡିଓ ଯୋଗାଯୋଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତେବେ ପାଇଲଟ୍ ଟ୍ରାନ୍ସପୋଣ୍ଡର୍ରେ ୭୬୦୦ କୋଡ୍ ସେଲେକ୍ଟ କରିପାରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା କଣ୍ଟ୍ରୋଲରମାନଙ୍କୁ ଜଣାପଡ଼ିଯାଏ ଯେ ବିମାନଟି ବୋଧହୁଏ ଏବେ ସାଧାରଣ ଭାବେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିପାରିବ ନାହିଁ।

୭୭୦୦: ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତି

୭୭୦୦ ହେଉଛି ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ କୋଡ୍। ୭୫୦୦ ଏବଂ ୭୬୦୦ ବିପରୀତରେ, ଏହା କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମସ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେନାହିଁ। ଏହା ଏୟାର-ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍କୁ ଜଣାଇଥାଏ ଯେ ବିମାନରେ କୌଣସି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ପରିସ୍ଥିତି ହୋଇପାରେ, ଯେପରିକି ଗମ୍ଭୀର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସମସ୍ୟାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମେଡିକାଲ୍ ଏମର୍ଜେନ୍ସି କିମ୍ବା ଏପରି କୌଣସି ସ୍ଥିତି ଯେଉଁଥିରେ ତୁରନ୍ତ ସାହାଯ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ। FAA ର ନିୟମାନୁଯାୟୀ, ୭୭୦୦ ର ବ୍ୟବହାର ସେତେବେଳେ କରାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ପାଇଲଟ୍ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଏବଂ ବିମାନର ପରିଚୟ ରୋଡାର୍ରୁ ମିଳିପାରିନଥାଏ।

ଯେତେବେଳେ ଫ୍ଲାଏ ଦୁବାଇ ଫ୍ଲାଇଟ୍ରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଆତଙ୍କ

କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ସ୍ମିତ୍ ମଚ୍ଛାର ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ଆହତ ଏବଂ ରକ୍ତାକ୍ତ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ କକ୍ପିଟ୍ର କବାଟ ଖୋଲିଦେଇଥିଲେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କ୍ରୁ ମେମ୍ବର ଏବଂ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଭିତରକୁ ଆସିଗଲେ ଏବଂ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ରୋକାଯାଇପାରିଲା। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର ପରିସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ମଚ୍ଛାର ଯେଉଁ ସାହସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବୀରତ୍ୱ ଦେଖାଇଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ହେଉଛି। ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତନ୍ୟାହୁ ଏବଂ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ୍ ସ୍ମିତ୍ ମଚ୍ଛାରଙ୍କ ବୀରତ୍ୱର ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ସ୍ମିତ୍ ମଚ୍ଛାରଙ୍କର ଏବେ ଚିକିତ୍ସା ଚାଲିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆକ୍ରମଣକାରୀ ସହ-ପାଇଲଟ୍ ଓମାନ୍ର ନାଗରିକ ଅଟନ୍ତି।