ବେଜିଂ: ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ଐତିହାସିକ ସିଲ୍କ ରୁଟ୍ ଦେଇ ସୀମା ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଛଅ ବର୍ଷ ପରେ ଅଗଷ୍ଟ ୧ ତାରିଖରେ ନାଥୁ ଲା ପାସ୍ ଦେଇ ସୀମା ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହେବ। କୋଭିଡ୍-୧୯ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁଁ ୨୦୨୦ ମସିହାରୁ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ ବନ୍ଦ ଥିଲା। ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଛଅ ବର୍ଷର ବିରତି ଶେଷ ହେବ ଏବଂ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସୀମାପାର ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୨୪ତମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଲୋଚନା ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି।

୧୯୬୨ ମସିହାର ଚୀନ୍-ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଚାରି ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ରହିବା ପରେ ୨୦୦୬ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୬ ତାରିଖରେ ନାଥୁ ଲା ପାସ୍ ଦେଇ ସୀମା ବାଣିଜ୍ୟ ପୁନଃ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା। ଏହା ଉଭୟ ଦେଶର ଘାଟ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ସୀମା ବାଣିଜ୍ୟ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ବର୍ଷର ଛଅ ମାସ ପାଇଁ ମେ ରୁ ନଭେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ରହିଥାଏ। କିନ୍ତୁ, କୋଭିଡ୍-୧୯ ସମୟରେ ଏହାକୁ ୨୦୨୦ରେ ପୁଣି ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଐତିହାସିକ ନାଥୁ ଲା ସିଲ୍କ ରୁଟ୍ କ’ଣ?

• ୧୪,୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ନାଥୁ ଲା ପାସ୍ ଥରେ ପ୍ରାଚୀନ ସିଲ୍କ ରୁଟର ଅଂଶ ଥିଲା
• ଏହା ଗୋଟିଏ ରାସ୍ତା ନଥିଲା, ବରଂ ମରୁଭୂମି, ପର୍ବତ, ସମତଳ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ପାର କରୁଥିବା ରାସ୍ତାର ଏକ ନେଟୱାର୍କ ଥିଲା
• ଏହା ଏସିଆ, ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଏବଂ ୟୁରୋପ ମଧ୍ୟରେ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଆଦାନପ୍ରଦାନକୁ ସହଜ କରିଥିଲା
• ସିକିମର ସିଲ୍କ ରୁଟ୍ ହେଉଛି ତିବ୍ଦତର ଲହାସାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗର ଏକ ଶାଖା
• ଏହା ଚୁମ୍ବି ଉପତ୍ୟକା ଏବଂ ନାଥୁ ଲା ପାସ୍ ଦେଇ ଗତି କରେ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ତାମ୍ରଲିପ୍ତି (ବର୍ତ୍ତମାନର ତାମଲୁକ୍) ବନ୍ଦରରେ ଶେଷ ହୁଏ
• ତାମ୍ରଲିପ୍ତିରୁ, ଏହି ମାର୍ଗ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ବାଲି, ଜାଭା ଏବଂ ଦୂର ପୂର୍ବକୁ ନେଇଯାଏ

ଏହି ମାର୍ଗ ପୁନଃ ଖୋଲିବା ଦ୍ୱାରା ସିକିମର ପ୍ରାୟ ୬୦୦ ପଞ୍ଜିକୃତ ବ୍ୟବସାୟୀ ଲାଭବାନ ହେବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଏହି ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ମାର୍ଗ ବନ୍ଦ ହେବା ପରଠାରୁ ସୀମାପାର ବାଣିଜ୍ୟ କରୁନଥିଲେ। ନାଥୁ ଲା ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ କେବଳ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁମୋଦିତ ସାମଗ୍ରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ। ଚୀନ୍ ଏହି ଘାଟି ଦେଇ ତିବ୍ଦତ ସ୍ୱାୟତ୍ତଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ କଞ୍ଚା ରେଶମ, ପଶମ, ୟାକ କେଶ ଏବଂ ମାଟି ପାତ୍ର ଭାରତକୁ ରପ୍ତାନି କରେ। ଭାରତ ସାଧାରଣତଃ ପୋଷାକ, କମ୍ବଳ, ଚା, କଫି ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଭଳି ଉତ୍ପାଦ ରପ୍ତାନି କରେ।

ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଏପରି ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କରେ ଥିବା ତୁଷାରପାତ କମିବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଉଭୟ ଦେଶ ନାଥୁ ଲା ଘାଟିରୁ କୈଳାସ ମାନସରୋବର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲିପୁଲେଖ ଘାଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇଛି।