ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚା ମଧ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ (RSS) ପ୍ରମୁଖ ମୋହନ ଭାଗବତ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁବପିଢ଼ି ଅର୍ଥାତ୍ 'ଜେନ୍-ଜି'ଙ୍କୁ ଦେଶବିରୋଧୀ କହିବା ଆଖ୍ୟାକୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ନିଜର ଦାବି ଓ ହକ୍ ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରୁଥିବା ଯୁବକମାନେ କୌଣସି ଦେଶବିରୋଧୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ସେମାନେ ଆମର ନିଜ ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଦେଶପ୍ରେମୀ।

ଜେନ୍-ଜି ପିଢ଼ି ଅଧିକ ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦେଶପ୍ରେମୀ

ମୁମ୍ବାଇରେ ଆୟୋଜିତ IIMUNର ୧୫ଶ ବାର୍ଷିକ ଉତ୍ସବରେ ଯୋଗଦେଇ ମୋହନ ଭାଗବତ କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ନୂଆ ପିଢ଼ି (Gen Z ଏବଂ Gen Alpha) ଆମର ପୂର୍ବ ପିଢ଼ି ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସତ୍ୟବାଦୀ, ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ସେବା ମନୋଭାବ ଅଧିକ ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଭୁଲ୍ ବୁଝାଯାଉଛି। ଯଦି ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରୁଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଆନ୍ଦୋଳନ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ତାହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ।"

ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆଲୋଚନାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ

ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ନିକଟରେ ଘଟିଥିବା ଘଟଣାବଳୀକୁ ନେଇ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ସାଧାରଣ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଆନ୍ଦୋଳନର ରାସ୍ତା ବାଛନ୍ତି। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ହେଉଛି ଆଲୋଚନା ଓ ସହମତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଏକ ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ସରକାରୀ ଓ ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ସହ ସ୍ନେହ ଓ ବିଶ୍ୱାସର ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶିକ୍ଷାରେ ଜିଡିପିର ୬% ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ସମର୍ଥନ

ଏହି ଅବସରରେ ମୋହନ ଭାଗବତ ଦେଶର ଶିକ୍ଷା ବଜେଟକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସ୍ପଷ୍ଟ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶିକ୍ଷା କୌଣସି ବ୍ୟବସାୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଦେଶ ଗଠନର ପ୍ରଧାନ ଭିତ୍ତିଭୂମି। ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି (NEP 2020) ର ସୁପାରିଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ମୋଟ ଜିଡିପି (GDP) ର ୬ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ଏହା ଶୀଘ୍ର ବାସ୍ତବତାରେ ପରିଣତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ନମିତା ଥାପରଙ୍କ କମ୍ପାନୀ 'ଏମ୍କ୍ୟୋର୍ ଫାର୍ମା'ର ଲାଭ ୪୨% ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨୯୪ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ବମ୍ପର ରୋଜଗାରରେ ଖୁସି ହୋଇ କମ୍ପାନୀ ନିଜର ସେୟାରହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ସେୟାର ପଛରେ ୩.୬୦ ଟଙ୍କାର ଲଭାଂଶ (ଡିଭିଡେଣ୍ଡ) ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି।

ଟିଭିର ଲୋକପ୍ରିୟ ଶୋ' ‘ଶାର୍କ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ର ଜଜ୍ ନମିତା ଥାପରଙ୍କ ଫାର୍ମା କମ୍ପାନୀ, 'ଏମ୍କ୍ୟୋର୍ ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍ସ' ନିଜର ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଖୁସିଖବର ଦେଇଛି। ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୬ର ପ୍ରଥମ ତିନିମାସୀ (ଏପ୍ରିଲ-ଜୁନ୍)ରେ କମ୍ପାନୀର ନିଟ୍ ଲାଭରେ ୪୨ ପ୍ରତିଶତର ଚମତ୍କାର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି, ଯାହାଫଳରେ ଏହି ଆଙ୍କଡ଼ା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପ୍ରାୟ ୨୯୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇଯାଇଛି। ଲାଭ ସହିତ କମ୍ପାନୀର ଆୟରେ ମଧ୍ୟ ୨୩ ପ୍ରତିଶତର ଜୋରଦାର ବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଚମତ୍କାର ଫଳାଫଳ ବ୍ୟତୀତ, କମ୍ପାନୀ ନିଜର ସେୟାରହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ସେୟାରରେ ୩.୬୦ ଟଙ୍କାର ଫାଇନାଲ୍ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି।

ଆୟ ଆଙ୍କଡ଼ାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ

କମ୍ପାନୀର ଆର୍ଥିକ ଫଳାଫଳର ବାଲାନ୍ସ ସିଟ୍ ଉପରେ ନଜର ପକାଇଲେ ଚିତ୍ର ବେଶ୍ ମଜବୁତ ଦେଖାଯାଉଛି। ଗତ ବର୍ଷ ଏହି ତିନିମାସୀରେ କମ୍ପାନୀର ନିଟ୍ ଲାଭ ପ୍ରାୟ ୨୦୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ଏବେ ବଡ଼ ଡିଆଁ ମାରି ୨୯୩.୯୮ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। କାରବାରରୁ ହେଉଥିବା ମୋଟ ଆୟ (ରେଭେନ୍ୟୁ) ମଧ୍ୟ ୨,୧୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨,୫୮୦.୪୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ସ୍ତରକୁ ଆସିଯାଇଛି। ତେବେ ବ୍ୟବସାୟ ବଢ଼ିବା ସହ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ବର୍ଷକ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁଠି କମ୍ପାନୀର ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୧,୮୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଏଥର ଏହି ଆଙ୍କଡ଼ା ୨,୧୮୮.୯୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଛି। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ କମ୍ପାନୀର ଏବିଟ୍ଡା ୨୭.୮ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୫୩୨.୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇଯାଇଛି। କମ୍ପାନୀର ଏବିଟ୍ଡା ମାର୍ଜିନ୍ ମଧ୍ୟ ସୁଧୁରି ୨୦.୬ ପ୍ରତିଶତକୁ ଆସିଛି। ଏହି କମ୍ପାନୀର ସଫଳତାରେ ଏହାର ପରିଚାଳନାର ବଡ଼ ହାତ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ନମିତା ଥାପର ହୋଲ୍-ଟାଇମ୍ ଡାଇରେକ୍ଟର ଭୂମିକାରେ ଅଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ, ତାଙ୍କ ପିତା ସତୀଶ ରମଣଲାଲ ମେହେତା କମ୍ପାନୀର ସଂସ୍ଥାପକ, ସିଇଓ तथा ମ୍ୟାନେଜିଂ ଡାଇରେକ୍ଟର ପଦ ସମ୍ଭାଳୁଛନ୍ତି।

ବିଦେଶୀ ବଜାରରୁ ଆସୁଛି ମୋଟା ଟଙ୍କା

ଏମ୍କ୍ୟୋର୍ ଫାର୍ମା କେବଳ ଦେଶରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଦେଶୀ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଦ୍ରୁତ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରୁଛି। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୁନ୍ ୨୦୨୬ ତିନିମାସୀରେ କମ୍ପାନୀର ଘରୋଇ ବ୍ୟବସାୟରେ ୧୦.୨ ପ୍ରତିଶତର ଭଲ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶ ଭିତରୁ ହେଉଥିବା ଆୟ ୧,୦୯୫.୩ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କମ୍ପାନୀ ଅଧିକ ଆକ୍ରାମକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଦେଖାଇଛି। ବିଦେଶୀ ବଜାରରୁ ହେଉଥିବା ବ୍ୟବସାୟରେ ୩୪.୨ ପ୍ରତିଶତର ବିରାଟ ବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଏହି ଆଙ୍କଡ଼ା ୧,୪୮୫.୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ କମ୍ପାନୀର ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ଚାହିଦା ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ବଜାରରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

ସେୟାରର ସ୍ଥିତି କ’ଣ

ଫଳାଫଳ ଚମତ୍କାର ରହିଥିଲେ ବି ସେୟାର ବଜାରରେ ଏମ୍କ୍ୟୋର୍ ଫାର୍ମାର ସେୟାରରେ ସାମାନ୍ୟ ନରମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ବିଏସଇ (BSE) ରେ ୬ ଅଗଷ୍ଟରେ କମ୍ପାନୀର ସେୟାର ୧ ପ୍ରତିଶତର ସାମାନ୍ୟ ହ୍ରାସ ସହ ୧୯୩୬.୧୦ ଟଙ୍କାରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି। ଜୁଲାଇ ୨୦୨୪ରେ ସେୟାର ବଜାରରେ ପାଦ ଥାପିଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀର ଆଇପିଓ (IPO) ପ୍ରାୟ ୧,୯୫୨ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଥିଲା। ଆଜିର ସ୍ଥିତିରେ କମ୍ପାନୀର ମୋଟ ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ ୩୬,୭୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପାର୍ କରିସାରିଛି। ୧୦ ଟଙ୍କା ଫେସ୍ ଭାଲ୍ୟୁ ଥିବା ଏହି ସେୟାର ବିଏସଇ ୫୦୦ ଇଣ୍ଡେକ୍ସର ଅଂଶ ଅଟେ। ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଏହା ନିରାଶ କରିନାହିଁ; ଗତ ୬ ମାସରେ ଏହି ସେୟାର ୨୮ ପ୍ରତିଶତ, ୧ ବର୍ଷରେ ୩୬ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ୨ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତର ଜବରଦସ୍ତ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ଦେଇଛି।

କେବେ ମିଳିବ ଡିଭିଡେଣ୍ଡର ଉପହାର

ଆଗାମୀ ୨୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଏମ୍କ୍ୟୋର୍ ଫାର୍ମାର ୪୫ତମ ବାର୍ଷିକ ସାଧାରଣ ବୈଠକ (AGM) ଆୟୋଜିତ ହେବ। ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଠକରେ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୬ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତି ସେୟାର ପିଛା ୩.୬୦ ଟଙ୍କାର ଫାଇନାଲ୍ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ଉପରେ ମୋହର ବାଜିବ। ସେୟାରହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କଠାରୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବାର ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ନିବେଶକଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ଟଙ୍କା ପଠାଇ ଦିଆଯିବ। କମ୍ପାନୀ ଏହି ଡିଭିଡେଣ୍ଡର ଲାଭ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବରକୁ ରେକର୍ଡ ଡେଟ୍ ଭାବେ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହି ତାରିଖ ସୁଦ୍ଧା ଯେଉଁ ନିବେଶକଙ୍କ ନାମ ଡିପୋଜିଟରୀ କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀର ରେଜିଷ୍ଟରରେ ଦର୍ଜ ଥିବ, ସେମାନେ ହିଁ ଏହି ଡିଭିଡେଣ୍ଡ ପାଇଁ ହକ୍ଦାର ବିବେଚିତ ହେବେ।

କକରୋଚ ଜନତା ପାର୍ଟି (ସିଜେପି) ଗୁରୁବାର ଦିନ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ କମିଟି ଘୋଷଣା କରିବା ସହ ନିଜର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନେତୃତ୍ୱ, ବିଭାଗୀୟ ପ୍ରମୁଖ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ପଦାଧିକାରୀଙ୍କ ପୂରା ତାଲିକା ଜାରି କରିଛି।

ଅଭିଜିତ୍ ଦିପକେଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ କାକରୋଚ ଜନତା ପାର୍ଟି ଦିଲ୍ଲୀର ଯନ୍ତର-ମନ୍ତରଠାରେ ହୋଇଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲା ଏବଂ ତା'ପରେ ସିଜେପି (CJP) ଏବେ ସାରା ଦେଶରେ ନିଜ ସଂଗଠନର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛି। ପାର୍ଟି ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀର ପଦାଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଏହା ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି ଯେ ଆଗାମୀ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସାରା ଦେଶରେ ରାଜ୍ୟ, ଲୋକସଭା ଏବଂ ସହର ସ୍ତରରେ ସଂଗଠନର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରାଯିବ ଏବଂ ଫିଲହାଲ୍ ଏହି ଲୋକମାନେ ହିଁ ପାର୍ଟିର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପଦାଧିକାରୀ ହେବେ। ପାର୍ଟି ଏହା ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଛି ଯେ ଆଜି ଘୋଷିତ ନାମ ବ୍ୟତୀତ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଦାଧିକାରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇ ନାହିଁ।

ପାର୍ଟି ଅଭିଜିତ୍ ଦିପକେଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ସଂଯୋଜକ, ଯେତେବେଳେ କି ଆଶୁତୋଷ ରାଙ୍କା ଏବଂ ସୌରଭ ଦାସଙ୍କୁ ସହ-ସଂଯୋଜକ କରିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସଂଗଠନ, ମିଡିଆ, ଆଇନଗତ ମାମଲା, ଗବେଷଣା, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (ଟେକ୍ନୋଲୋଜି) ଏବଂ ଅର୍ଥ (ଫାଇନାନ୍ସ) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ଅଲଗା ଜାତୀୟ ପଦାଧିକାରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ପାର୍ଟି ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ, ପୂର୍ବ-ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତ ପାଇଁ ଜୋନାଲ୍ ଇନ୍ଚାର୍ଜ (ମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଭାରୀ) ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛି।

CJP ର ଜାତୀୟ ଟିମ୍

• ସଂସ୍ଥାପକ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଂଯୋଜକ: ଅଭିଜିତ୍ ଦିପକେ

• ସହ-ସଂଯୋଜକ: ଆଶୁତୋଷ ରାଙ୍କା ଏବଂ ସୌରଭ ଦାସ

• ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ ପ୍ରଭାରୀ: ଅଜିଙ୍କ୍ୟା ଶିନ୍ଦେ

• ସଂଗଠନ ସହ-ପ୍ରଭାରୀ: ଦୀପକ ବାଲିୟାନ୍

• ଜାତୀୟ ସମ୍ପାଦକ: ଆଫ୍ରିନ୍ ନୱାଜ୍

• ମିଡିଆ ପ୍ରମୁଖ: ବିଜୟ ରେଡ୍ଡୀ ମଲ୍ଲାଙ୍ଗୀ

• ଆଇନଗତ ମାମଲା ପ୍ରମୁଖ: ରତ୍ନା ସିଂହ

• ଗବେଷଣା ଏବଂ ନୀତି ପ୍ରମୁଖ: ବୈଷ୍ଣବୀ ଗୌଡ଼

• ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ପ୍ରମୁଖ: ରୋହନ ଦେଶପାଣ୍ଡେ

• ଅର୍ଥ (ଫାଇନାନ୍ସ) ପ୍ରମୁଖ: ୟୋଗେଶ ଇଙ୍ଗଲେ

ଆଞ୍ଚଳିକ/ଜୋନାଲ୍ ପ୍ରଭାରୀ

• ଉତ୍ତର ଜୋନ୍: ଦୀପକ ବାଲିୟାନ୍

• ଦକ୍ଷିଣ ଜୋନ୍: ବିଜୟ ରେଡ୍ଡୀ ମଲ୍ଲାଙ୍ଗୀ

• ପୂର୍ବ ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଜୋନ୍: ଅଙ୍କିତ ଭାରଦ୍ୱାଜ

• ପଶ୍ଚିମ ଜୋନ୍: ୟୋଗେଶ ଇଙ୍ଗଲେ

କୋର୍ କମିଟିକୁ ନେଇ ବିବାଦ

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗରରେ ସିଜେପିର କୋର୍ କମିଟି ଗଠନକୁ ନେଇ ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇଛି। କିଛି ଯୁବକ ଅଭିଜିତ୍ ଦିପକେଙ୍କ ଘର ବାହାରେ ବିକ୍ଷୋଭ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ପାର୍ଟିରେ ଭାଇ-ଭତିଜାବାଦ ଏବଂ ପକ୍ଷପାତିତାର ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି। ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଯନ୍ତର-ମନ୍ତର ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ସହ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ ସଂଯୋଜକଙ୍କୁ ପାର୍ଟିରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦିଆଯାଉ। ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ କୋର୍ କମିଟି ବୈଠକରେ କେବଳ ଅଭିଜିତ୍ ଦିପକେଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଡାକରା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ କି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନଜରଅନ୍ଦାଜ କରାଯାଇଛି।

 ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ ମାମଲାରେ ରାୟ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ମୁସଲିମ୍ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଫତୱାକୁ ଆଧାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ କୋର୍ଟ ଜଣେ ମୁସଲିମ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମାମଲାକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ହାଇକୋର୍ଟ ମୁସଲିମ୍ ବିବାହ ଏବଂ ଛାଡ଼ପତ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲାରେ ବଡ଼ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ବି ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥା କିମ୍ବା ସେମିନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଫତୱା ଆଧାରରେ ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟରୁ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ହାଇକୋର୍ଟ ଆବେଦନକାରୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଆବେଦନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିବା ସିଭିଲ୍ ପିଟିସନ୍କୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ବାସ୍ତବରେ, ଏହି ପୂରା ମାମଲା ଡକ୍ଟର ଶାଜିଆ ନୱାଜ୍ ଖାନ୍ ଏବଂ ସୈୟଦ ସାମି ଅଲ୍ଲୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ବର୍ଷ ହେବ ଅଲଗା ରହୁଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେତେକ ଅଭିଯୋଗର ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଭୋପାଳର ଦାରୁଲ୍ ଇଫ୍ତା ମସଜିଦ୍ କମିଟିକୁ ଚିଠି ଲେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଛାଡ଼ପତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ମତାମତ ମାଗିଥିଲେ। ଦାରୁଲ୍ ଇଫ୍ତା ମସଜିଦ୍ କମିଟି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆବେଦନ ଉପରେ ନିଜର ଜବାବୀ ପତ୍ର ଜାରି କରିଥିଲା। ଏହି ପତ୍ରକୁ ଆଧାର କରି ସୈୟଦ ସାମି ଅଲ୍ଲୀ ଭୋପାଳର ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟରେ ଛାଡ଼ପତ୍ର ପାଇଁ ପିଟିସନ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦାବି ଥିଲା ଯେ କମିଟିର ମତାମତ ଆଧାରରେ ଛାଡ଼ପତ୍ରକୁ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ୱାମୀ ସୈୟଦ ସାମି ଅଲ୍ଲୀ ଦାରୁଲ-ଇଫ୍ତା ମସଜିଦ୍ କମିଟି ଭୋପାଳ ଦ୍ୱାରା ୨୯ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୪ ରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଫତୱାର ଦୁହାଁଇ ଦେଇ ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟରେ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଘୋଷଣାର ଡିଗ୍ରୀ ମାଗିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ କି ସ୍ତ୍ରୀ ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟରେ 'ଅର୍ଡର ୭ ରୁଲ୍ ୧୧ CPC' ଅଧୀନରେ ଆବେଦନ ଦେଇ ଏହି କେସ୍କୁ ଖାରଜ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ। ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟରୁ ଆବେଦନ ଖାରଜ ହେବା ପରେ ସ୍ତ୍ରୀ ହାଇକୋର୍ଟରେ ସିଭିଲ୍ ରିଭିଜନ୍ ପିଟିସନ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ।

ଜବଲପୁର ହାଇକୋର୍ଟ ବିଚାରପତି କ’ଣ କହିଲେ?

ଏହି ପୂରା ମାମଲାରେ ଜବଲପୁର ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ବିବେକ ଜୈନଙ୍କ ଏକକ ପୀଠ ଶୁଣାଣି କରିଥିଲେ। ହାଇକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ବି ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥା କିମ୍ବା ଦାରୁଲ୍-ଇଫ୍ତା କୌଣସି ମୁସଲିମ୍ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଦେବାର ଅଧିକାର ରଖନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ଭୋପାଳ ମସଜିଦ୍ କମିଟିର ଫତୱା କେବଳ ଇସଲାମିକ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଆଧାରରେ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ନିଜେ ଛାଡ଼ପତ୍ରର କୌଣସି ଆଦେଶ କିମ୍ବା ରାୟ ନୁହେଁ। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଫତୱା ଆଧାରରେ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଘୋଷଣା ଚାହୁଁଥିବା ଏହି କେସ୍ରେ କୌଣସି ବୈଧ ଆଇନଗତ ଆଧାର ତିଆରି ହେଉନାହିଁ।

କୋର୍ଟ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଇନଗତ ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିଥିଲେ। ସାଧାରଣତଃ ଏହା ମନେକରାଯାଏ ଯେ ମୁସଲିମ୍ ମ୍ୟାରେଜ୍ ଆକ୍ଟ ୧୯୩୯ ଅଧୀନରେ କେବଳ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଛାଡ଼ପତ୍ର ପାଇଁ କୋର୍ଟ ଯିବାର ଅଧିକାର ରହିଛି। ହାଇକୋର୍ଟ ନିଜର ପୂର୍ବ ରାୟଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟସ୍ ଆକ୍ଟ ୧୯୮୪ ର ଧାରା ୭(d) ର ଦୁହାଁଇ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୁସଲିମ୍ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟ ଯାଇ ଛାଡ଼ପତ୍ର ପିଟିସନ୍ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ।

ଫତୱା ଆଧାରରେ ଦାଖଲ ମାମଲା ଖାରଜ

ଅଦାଲତ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱାମୀ ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଯୋଗୁଁ ଛାଡ଼ପତ୍ର ପିଟିସନ୍ ବଦଳରେ ଫତୱା ଆଧାରରେ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଘୋଷଣାର ମାମଲା ଦାଖଲ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ହାଇକୋର୍ଟ ସେହି କେସ୍କୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ତେବେ କୋର୍ଟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଏହି ଛାଡ଼ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଫ୍ୟାମିଲି କୋର୍ଟରେ ନୂଆ କରି ଛାଡ଼ପତ୍ର ପିଟିସନ୍ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ।

ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ବିକ୍ରମ ନାଥ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଜି ନାଗରିକମାନେ ନିଜର ଅଧିକାର ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସଚେତନ ଅଟନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଖୋଲା ରହିବା ଉଚିତ୍।

ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ବିକ୍ରମ ନାଥ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେ ଏପରି ଏକ ସମୟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛୁ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଦେଖାଯାଇ ନଥିଲା। ଆଜି ଲୋକମାନେ ନିଜର ଅଧିକାର ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳିତ କରୁଥିବା ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଅଧିକ ସଚେତନ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା। ଜଷ୍ଟିସ୍ ନାଥ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ଆଡଭୋକେଟ୍ ଅନ୍ ରେକର୍ଡ ଆସୋସିଏସନ୍ ପକ୍ଷରୁ ଆୟୋଜିତ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଓକିଲମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରୁଥିଲେ।

ପ୍ରଶ୍ନ ପଚରାଯିବା ମାମଲାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଖୋଲା ରହିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ବିପଦ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସଚେତନତା ସହିତ ଏକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ଅନୁଭୂତି ମଧ୍ୟ ଆସିଥାଏ। ଆଶାଗୁଡ଼ିକ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ସଠିକ୍ ମଧ୍ୟ। ଯଦି ନାଗରିକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଆଶା କରାଯାଏ, ତେବେ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା କ୍ଷମତା ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ହେବାକୁ ସେତିକି ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା ଉଚିତ୍।

ଜଷ୍ଟିସ୍ ନାଥ କହିଛନ୍ତି ଯେ ନ୍ୟାୟ, ନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କେବଳ ରାୟ, ଭାଷଣ କିମ୍ବା ନିୟମକାନୁନ୍ର ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କର ବାସ୍ତବ ଅନୁଭବରେ ଅନୁଭୂତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସାହାରା ନିଅନ୍ତି।

ନ୍ୟାୟ ଏକ ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆଦାଲତ ବିଷୟରେ କଥା ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହି କଥା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ। ଆଦାଲତଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଅଧିକାରର ସଂରକ୍ଷକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଆମେ ଏହି କଥାର ବ୍ୟବହାର ଏତେ ଅନେକ ଥର କରୁ ଯେ ବାସ୍ତବରେ ଆମଠାରୁ କ’ଣ ଆଶା କରାଯାଏ, ତାହା ଭୁଲିଯିବା ସହଜ ହୋଇଯାଏ।

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ହାଜତରେ ଥାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସ୍ୱାଧୀନତା କୌଣସି କାଳ୍ପନିକ ଧାରଣା ନୁହେଁ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସମାନତା କୌଣସି କାଳ୍ପନିକ ଧାରଣା ନୁହେଁ। କୋର୍ଟରୁମ୍ ହେଉଛି ସେହି ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଇନର ଏହି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ଘଟିଛି, ତାହା ଆଧାରରେ ପରଖାଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଏ।

ଜଷ୍ଟିସ୍ ନାଥ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୋତେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କର ନୁହେଁ। ନ୍ୟାୟ ଏକ ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ। ଓକିଲ, କୋର୍ଟର କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଡ଼ିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ମାମଲା ଲଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅନୁଭବରେ ଅବଦାନ ଦିଅନ୍ତି।

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଭାଗୀଦାରୀ ଦାୟିତ୍ୱ

ଜଣେ ଓକିଲଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ଆଦେଶ ହାସଲ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଆଦାଲତ ଏବଂ ନିଜେ ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିରପେକ୍ଷତା ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହିଛି। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଭାଗୀଦାରୀ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ବୁଝାମଣା ଉପରେ ଗଢ଼ିଉଠନ୍ତି।

ଏହା ସହିତ, ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକୁ ବଜାୟ ରଖିବାର ଅର୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୁଣା ପଦ୍ଧତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ନୁହେଁ। ଯେପରି ପ୍ରାୟତଃ କୁହାଯାଏ, ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଶାଶ୍ୱତ ନିୟମ।

କୁଆଲାଲମ୍ପୁରରୁ କୋଚି ଆସୁଥିବା ବାଟିକ୍ ଏୟାରର ଏକ ବିମାନରେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଘଟିଛି ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟକର ଘଟଣା। ଜଣେ ଯାତ୍ରୀ ବିମାନର ଏମର୍ଜେନ୍ସି ଏକ୍ସିଟ୍ ଡୋର୍ ଖୋଲିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିବାରୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବିମାନ ଭିତରେ ଆତଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ସହଯାତ୍ରୀ ଓ କ୍ୟାବିନ୍ କ୍ରୁଙ୍କ ତତ୍ପରତା ଯୋଗୁଁ ଏକ ବଡ଼ ଦୁର୍ଘଟଣା ଟଳିଯାଇଛି।

ପୋଲିସ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କ ନାମ ଜାମଶିର ଏବଂ ସେ କେରଳର ପାଲାକ୍କାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ବାସିନ୍ଦା। ବୁଧବାର ରାତିରେ Batik Air Flight OD231ରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ବେଳେ ସେ ଏମର୍ଜେନ୍ସି ଏକ୍ସିଟ୍‌ର ଭିତର କାଚ ଭାଙ୍ଗି ଡୋର୍ ଖୋଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଏହାସହ ସେ ସହଯାତ୍ରୀ ଓ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଧମକ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଏଫ୍‌ଆଇଆର୍‌ରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।

ଘଟଣା ସମୟରେ ଅଧିକାଂଶ ଯାତ୍ରୀ ଶୋଇଥିଲେ। ହଠାତ୍ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଚମକି ଉଠିଥିଲେ। ପରେ ସହଯାତ୍ରୀ ଓ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟମାନେ ମିଶି ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ କାବୁ କରିଥିଲେ। ବିମାନର ସୁରକ୍ଷିତ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ କ୍ୟାବିନ୍ ପ୍ରେସର ଯୋଗୁଁ ଡୋର୍ ଖୋଲିନଥିବାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ ଟଳିଯାଇଥିଲା।

ବିମାନଟି ଗୁରୁବାର ସକାଳେ କୋଚି ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଅବତରଣ କରିବା ପରେ କେରଳ ପୋଲିସ ଜାମଶିରଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିଥିଲା। ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିମାନ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ, ଲୋକଙ୍କୁ ଧମକ ଦେବା ଓ ଜନସୁରକ୍ଷାକୁ ବିପଦରେ ପକାଇବା ଭଳି ଏକାଧିକ ଧାରାରେ ମାମଲା ରୁଜୁ କରାଯାଇଛି। ପୋଲିସ ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ ଜାରି ରଖିଛି।

ଏହି ଘଟଣା ଏପରି ସମୟରେ ଘଟିଛି, ଯେତେବେଳେ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଏୟାର ଇଣ୍ଡିଆର ଫୁକେଟ୍-ଦିଲ୍ଲୀ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ହଠାତ୍ ଉଚ୍ଚତା ହରାଇବାରୁ ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ଲଗାତାର ବିମାନ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ସହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି।

ଅବସର ପରେ ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭାଣ୍ଟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କିପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତାହାକୁ ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚର୍ଚ୍ଚା ଚାଲିଛି। ଭାରତ ସରକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ସୋମନାଥନ୍ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ସଚିବ ଗୋବିନ୍ଦ ମୋହନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୧ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତ ସରକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ସୋମନାଥନ୍ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ସଚିବ ଗୋବିନ୍ଦ ମୋହନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ କମିଟି ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ନୂତନ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଏବେ ୩୦ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୨୭ ଏବଂ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ସଚିବ ୨୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେବାରେ ରହିବେ।

ଏହି ଦୁଇ ବରିଷ୍ଠ ଅଫିସରଙ୍କ ଅବସର ଏହି ମାସରେ ହିଁ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା। ସୋମନାଥନ୍ ତାମିଲନାଡୁ କ୍ୟାଡର୍ ଏବଂ ଗୋବିନ୍ଦ ମୋହନ ସିକିମ୍ କ୍ୟାଡର୍ର ଅଫିସର ଅଟନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ଏହି ଅବସରରେ ବୁଝିବା ଯେ ଅଫିସରମାନଙ୍କୁ କିପରି ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ (Extention) ମିଳିଥାଏ? ଏଥିପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?

ଅବସରର ସାଧାରଣ ନିୟମ କ’ଣ?

ଦେଶରେ ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅବସର ବୟସ ୬୦ ବର୍ଷ। ତଥାପି, କିଛି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଅବସର ପରେ ବି ସେବା ଜାରି ରଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଅବସର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମ ମୁଖ୍ୟତଃ 'ଫଣ୍ଡାମେଣ୍ଟାଲ୍ ରୁଲ୍ ୫୬' ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସେବା ନିୟମାବଳୀରେ ରହିଛି।

ସାଧାରଣ ନିୟମ ହେଉଛି, କର୍ମଚାରୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବୟସ ପୂରଣ ହେବା ପରେ ସେବାରୁ ଅବସର ନିଅନ୍ତି। ଅବସରର ତାରିଖ ସାଧାରଣତଃ ସେହି ମାସର ଶେଷ ଦିନ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁ ମାସରେ କର୍ମଚାରୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବୟସ ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଅଧିକାରୀ ନିଜେ ନିଜର ସେବା କାଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସରକାର ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ ହିଁ ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାନ୍ତି। ଅନେକ ସମୟରେ ଏହାକୁ ଜନସ୍ୱାର୍ଥରେ ନିଆଯାଇଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କେଉଁ ଅଧିକାରୀଙ୍କର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ?

ବରିଷ୍ଠ ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭାଣ୍ଟମାନଙ୍କୁ କେବେ କେବେ ଅବସର ପରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଏଥିରେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ, ସଚିବ ସ୍ତରର ଅଧିକାରୀ, ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅଧିକାରୀ ସାମିଲ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଏହା ବୁଝିବା ଜରୁରୀ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଏକ୍ସଟେନସନ୍ ମିଳେ ନାହିଁ। ପଦବୀର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ସରକାରୀ ଡାକ୍ତର, ବିଜ୍ଞାନୀ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଏବଂ ବୈଷୟିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପାଇଁ ଅଲଗା ପ୍ରାବଧାନ ରହିପାରେ। କିଛି ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ କ୍ଲିନିକାଲ୍, ଶିକ୍ଷାଦାନ କିମ୍ବା ପରାମର୍ଶଦାତା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଧିକ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେବାର ସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଏ।

ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଦେବାର ଅଧିକାର କାହା ପାଖରେ ଅଛି?

ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣର ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପୃକ୍ତ ସକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (Competent Authority) ନିଅନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଭାଗ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ପଦବୀର ସ୍ତର ଅନୁଯାୟୀ ବଦଳିପାରେ। କିଛି ମାମଲାରେ ନିଯୁକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କମିଟି (ACC) ର ଅନୁମୋଦନ ଜରୁରୀ ହୋଇଥାଏ। ବରିଷ୍ଠ ପଦବୀଗୁଡ଼ିକରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ମଞ୍ଜୁରୀ ନିଆଯାଏ। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ, ନିଯୁକ୍ତି କମିଟି କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗ ସକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ହୋଇପାରନ୍ତି। ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସରକାରଙ୍କର ହୋଇଥାଏ। କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବ ଏବଂ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ସଚିବଙ୍କ ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ କମିଟି ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ପୂରଣ ହୁଏ?

ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାଧାରଣତଃ କିଛି ବିଷୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥାଏ। ଏଥିରେ ବିଭାଗୀୟ ପ୍ରସ୍ତାବ, କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା, କୌଣସି ପ୍ରକାରର ତଦନ୍ତ ଆଦି ବିଷୟ ଦେଖାଯାଏ।

• ବିଭାଗୀୟ ପ୍ରସ୍ତାବ: ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଭାଗ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସେବା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ। ପ୍ରସ୍ତାବରେ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଏ ଯେ ଉକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା କାହିଁକି ରହିଛି?

• କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନର ସମୀକ୍ଷା: ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଦେଖାଯାଏ। ତାଙ୍କର ସାଧୁତା, ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ କ୍ଷମତାର ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଏ।

• ଭିଜିଲାନ୍ସ ଯାଞ୍ଚ (Vigilance Clearance): ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କୌଣସି ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ମାମଲା, ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କିମ୍ବା ଅପରାଧିକ ତଦନ୍ତ ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

• ଜନସ୍ୱାର୍ଥର ଆକଳନ: ସରକାର ଦେଖନ୍ତି ଯେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପଦବୀରେ ରଖିବା ପ୍ରକୃତରେ ଜନସ୍ୱାର୍ଥରେ ଅଛି କି ନାହିଁ। କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୁବିଧାକୁ ଆଧାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

• ସକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ମଞ୍ଜୁରୀ: ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖାଯାଏ। ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ପରେ ଆଦେଶ ଜାରି କରାଯାଏ।

• ଲିଖିତ ଆଦେଶ: ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ସର୍ବଦା ଲିଖିତ ଆଦେଶ ଜରିଆରେ ଦିଆଯାଏ। ଆଦେଶରେ ସମୟସୀମା, ପଦବୀ, ଦରମା, ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିପାରେ।

ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କେତେ ସମୟ ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ?

ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣର ସମୟସୀମା ସବୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ନୁହେଁ। ଏହା କିଛି ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। କିଛି ବିଶେଷ ମାମଲାରେ ଏହାକୁ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରେ। ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିରିକ୍ତ ସମୟସୀମା ପାଇଁ ପୃଥକ୍ ମଞ୍ଜୁରୀ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ଥରେ ଏକ୍ସଟେନସନ୍ ମିଳିବାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେବାରେ ରଖାଯିବ। ସରକାର ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ସେବା ସମାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏହା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଦେଶ ଏବଂ ସେବା ନିୟମାବଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କ’ଣ ଅଫିସରଙ୍କ ଅଧିକାର?

କୌଣସି ବି ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭାଣ୍ଟଙ୍କୁ ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଦେବା ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି। ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ସମୟରେ ସମାନତା, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଯଦି ନିଷ୍ପତ୍ତି ମନମୁଖୀ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ତାହାକୁ ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷାରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରାଯାଇପାରେ। ଯଦିଓ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ସୀମିତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି ଯେ ନିୟମ ପାଳନ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦୁରଭିସନ୍ଧିମୂଳକ ତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେଥିରେ ଜନସ୍ୱାର୍ଥର ଆଧାର ରହିଛି କି ନାହିଁ।

ପେନସନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବିଧା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଯଦି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସେବାରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସେବା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ମିଳେ, ତେବେ ପେନସନ୍ ଗଣନା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ଅତିରିକ୍ତ ସେବା ଦ୍ୱାରା ପେନସନ୍ ଯୋଗ୍ୟ ସେବା ଅବଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ଯଦି ଅଧିକାରୀ ଅବସର ନେଇ ପୁନଃନିଯୁକ୍ତ (Re-employed) ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ପେନସନ୍ ଏବଂ ନୂତନ ଦରମା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଲଗା ନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇଥାଏ। କିଛି ମାମଲାରେ ଦରମାରୁ ପେନସନ୍କୁ ଆଡ୍ଜଷ୍ଟ କରାଯାଇଥାଏ।

 ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ରେପ୍ ଅଭିଯୁକ୍ତ କଥାବାଚକ ଆସାରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ତରୀଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେ ମେଡିକାଲ୍ ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ହିଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବୁ।

ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ ୨୦୧୩ ଦୁଷ୍କର୍ମ ମାମଲାରେ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗୁଥିବା ପ୍ରବଚକ ଆସାରାମଙ୍କୁ ଅନ୍ତରୀଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଏମ୍.ଏମ୍. ସୁନ୍ଦରେଶ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ପି.ବି. ୱରାଲେଙ୍କ ବେଞ୍ଚ AIIMS ର ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ଅନ୍ତରୀଣ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଆସାରାମଙ୍କୁ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ କେୟାରଗିଭର (ସେବାକାରୀ)ଙ୍କ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ।

ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି, "ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ କହିଛୁ ଯେ ଆମେ ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ହିଁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବୁ। ଆମେ ରିପୋର୍ଟ ଦେଖିସାରିଛୁ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହି ରିପୋର୍ଟକୁ ପାଳନ କରି ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟା କିପରି ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ।" ଏସଜି ତୁଷାର ମେହେଟ୍ଟା କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ନିଜ ପସନ୍ଦର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବାଛିପାରିବେ। ଆସାରାମଙ୍କ ଓକିଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ ବିଶେଷଜ୍ଞ (Expert) ହୋଇଥିବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଅନେକ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି।

ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ବିଗିଡ଼ିଲେ ସୂଚନା ଦିଆଯାଉ

ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଦେଶ ଜାରି କରିବେ ନାହିଁ। କୋର୍ଟ କେବଳ ଏତିକି କହିଛନ୍ତି ଯେ ସଲିସିଟର ଜେନେରାଲ୍ (SG)ଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ସହାୟତା ନେବାର ବିକଳ୍ପ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯିବ, ଏବଂ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ବିଗିଡ଼େ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଏହା ବିଷୟରେ ଜଣାଯାଉ।

କୋର୍ଟଙ୍କଠାରୁ ଲୁଚାଗଲା ପାରୋଲ୍ କଥା

ଏସଜି ତୁଷାର ମେହେଟ୍ଟା ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଗୋଟିଏ କଥା ଲୁଚାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆବେଦନ ଦାଖଲ ହେବା ପରେ, ପାରୋଲ୍ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଆବେଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ପାରୋଲ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଏହା କୁହାଯାଇନଥିଲା ଯେ ଏଠାରେ ଏକ ଆବେଦନ ବିଚାରାଧୀନ ଅଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇନଥିଲା ଯେ ପାରୋଲ୍ ଆବେଦନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ହାଇକୋର୍ଟ ମେଡିକାଲ୍ ଆଧାରରେ ୨୦ ଦିନର ପାରୋଲ୍ ମଞ୍ଜୁର କରିଛନ୍ତି।

କ’ଣ କହିଲେ ଆସାରାମଙ୍କ ଓକିଲ?

ଆସାରାମଙ୍କ ଓକିଲ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ପାରୋଲ୍ ଆବେଦନ ଅନେକ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ମେଡିକାଲ୍ ଆଧାରରେ ତାହାକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିନଥିଲା। କୋର୍ଟ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଓକିଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଉନାହିଁ।

ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟରୁ ୨୦ ଦିନର ପାରୋଲ୍

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସୋମବାର ଦିନ ଯୋଧପୁର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ଜେଲରେ ବନ୍ଦୀ ଥିବା ଆସାରାମ (୮୭) ଓରଫ୍ ଆଶୁମଲଙ୍କୁ ରାଜସ୍ଥାନ ହାଇକୋର୍ଟ ୨୦ ଦିନର ପାରୋଲ୍ ଦେଇଥିଲେ। ଏସବୁ ମଧ୍ୟରେ ପାରୋଲରେ ଖଲାସ ହେବା ପରେ ଆସାରାମ ଫରାର୍ ହୋଇଯିବାର ଆଶଙ୍କା ପୋଲିସ୍ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ କୋର୍ଟ ଏହି ଚିନ୍ତାକୁ ଆଧାରହୀନ କହି ଖାରଜ କରିଦେଇଥିଲେ।

ଭାରତରେ ପନୀରର ବଢ଼ୁଥିବା ଚାହିଦା ମଧ୍ୟରେ ନକଲି ଏବଂ ଆନାଲୋଗ୍ (Analogue) ପନୀରର କାରବାର ବେଶ୍ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡରେ ଖରାପ ପ୍ରଦର୍ଶନ ହେତୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ଆନାଲୋଗ୍ ପନୀର ଉପରେ ବ୍ୟାନ୍ ଲଗାଇଛନ୍ତି।

ପନୀର ଭାରତରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଖିଆଯାଉଥିବା ଡାଏରୀ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହା ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମର ଏକ ଭଲ ସ୍ରୋତ ଭାବରେ ବିବେଚିତ ହୁଏ। ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାୟ ସବୁ ବୟସର ଲୋକ ପନୀରରୁ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ପନୀର ଅପମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଠକେଇର ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ନିକଟରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନନ୍-ଡାଏରୀ ପନୀର ଅର୍ଥାତ ଆନାଲୋଗ୍ ପନୀରର ଉତ୍ପାଦନ, ବିକ୍ରି ଏବଂ ବଣ୍ଟନ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରକୃତରେ, ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କରାଯାଇଥିବା ଯାଞ୍ଚରେ ଆନାଲୋଗ୍ ପନୀର ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡରେ ସଫଳ ହୋଇପାରିନଥିଲା।

ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଗ୍ରାହକମାନେ କମ୍ ଗୁଣବତ୍ତା ବିଶିଷ୍ଟ ଆନାଲୋଗ୍ ପନୀରକୁ ଉଚ୍ଚ ମାନର ନନ୍-ଡାଏରୀ ପନୀର କିମ୍ବା ଅସଲି ପନୀର ଭାବି କିଣିନିଅନ୍ତି। ହୋଟେଲ ଏବଂ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ କମ୍ ଦାମ୍ ହେତୁ ଏହିପରି ପନୀର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଅନେକ ମାମଲା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏହି କଟକଣା କ୍ଷୀରରୁ ତିଆରି ଅସଲି ପନୀର ଉପରେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ।

ଆନାଲୋଗ୍ ପନୀର କ୍ଷୀରରୁ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହାକୁ ପନିପରିବା ତେଲ, ଷ୍ଟାର୍ଚ, ଇମଲସିଫାୟାର୍, ଫ୍ଲେଭର୍ ଏବଂ ସିନ୍ଥେଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ସାହାଯ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ତେବେ ଏହାର ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ କ୍ଷୀର ପନୀରଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥିବା ଏପରି ପନୀରର ନମୁନା ପରୀକ୍ଷାରେ ଅନେକ ସାମ୍ପଲ୍ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ନକଲି ଏବଂ ଅପମିଶ୍ରିତ ପନୀର ଉପରେ ସରକାରୀ ଏକ୍ସନ୍

ରାଜସ୍ଥାନରେ ଅପମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ନକଲି ପନୀର ବିରୋଧରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବିଭାଗ ଏବଂ ପୋଲିସ୍ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଚଢ଼ାଉ କରାଯାଇ ଶହ ଶହ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଦୁର୍ଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଅପମିଶ୍ରିତ ପନୀର ଜବତ କରାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଗୁଜରାଟ, ପଞ୍ଜାବ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ତେଲେଙ୍ଗାନା ସମେତ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ନକଲି ଏବଂ ଅପମିଶ୍ରିତ ପନୀର ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ଭାରତରେ ନକଲି ପନୀରର କାରବାର କେତେ ବଡ଼?

ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ଷୀର ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ। ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟନ୍ ପନୀର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। ହୋଟେଲ, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ, କ୍ୟାଟରିଂ ଏବଂ ଫାଷ୍ଟଫୁଡ୍ ଶିଳ୍ପରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଭାରତର ସଂଗଠିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପନୀର ବଜାର ୬୪୦ ଅରବ (ବିଲିୟନ୍) ଟଙ୍କାର ଥିଲା। ଯେଉଁ ହିସାବରେ ଏହାର ବଜାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୧,୮୪୮ କୋଟି (ବା ବିଲିୟନ୍) ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏଥିରେ ବ୍ୟାପକ ପରିମାଣରେ ପ୍ରାୟ ୬୦ ରୁ ୮୯ ପ୍ରତିଶତ ସିନ୍ଥେଟିକ୍ ଏବଂ ଆନାଲୋଗ୍ (ନକଲି) ପନୀରର ଅପମିଶ୍ରଣ ଓ ବେଆଇନ୍ କାରବାର ହୋଇଥାଏ। FSSAI ର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିବା ପନୀରର ପ୍ରାୟ ୮୩% ନମୁନା ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି।

FSSAI ର ଯାଞ୍ଚରୁ କ’ଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା?

• ଅନେକ ନମୁନା ନିମ୍ନମାନର (Sub-standard) ମିଳିଥିଲା

• କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଲେବଲିଂ ନିୟମର ଉଲ୍ଲଂଘନ ଦେଖାଯାଇଥିଲା

• କେତେକ ନମୁନାରେ ଭୁଲ୍ ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା

• କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅପମିଶ୍ରଣ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା

ତେବେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଫଳ ନମୁନା ନକଲି ନୁହେଁ। ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ଆସିଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ରହିଛି:

• ସବ୍-ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ (Sub-standard) = ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ

• ମିସବ୍ରାଣ୍ଡେଡ୍ (Misbranded) = ଭୁଲ୍ ଲେବଲିଂ

• ଅନ୍ସେଫ୍ (Unsafe) = ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ହାନିକାରକ

• ଫେକ୍ ଏବଂ ଅପମିଶ୍ରିତ (Fake & Adulterated) = ଭେଜାଲ୍ କିମ୍ବା ନକଲି

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ?

ଯଦି ପନୀର କେବଳ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଦୁର୍ବଳ, ତେବେ କମ୍ ପୋଷଣ ମିଳିବ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏଥିରେ ଅପମିଶ୍ରଣ (କେମିକାଲ୍ କିମ୍ବା କୃତ୍ରିମ ସାମଗ୍ରୀ) ଥାଏ, ତେବେ ବିପଦ ଗମ୍ଭୀର ହୋଇପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ପେଟ ବିନ୍ଧା, ବାନ୍ତି, ଝାଡ଼ା ଏବଂ ଫୁଡ୍ ପଏଜନିଂ ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ। ଲିଭର ଏବଂ କିଡନୀ ଉପରେ ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହି ପ୍ରକାରର ପନୀର ସେବନ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।

ଅସଲି-ନକଲି ପନୀର ଚିହ୍ନଟ କରିବାର କିଛି ଉପାୟ:

• ଅସଲି ପନୀର ନରମ ଏବଂ ହାଲୁକା ହୋଇଥାଏ। ଏହା ହାତରେ ଚାପିଲେ ସହଜରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ରବର ଭଳି ଟାଣି ହେଉଥିବା ପନୀର ସନ୍ଦେହଜନକ ହୋଇପାରେ।

• ଅସଲି ପନୀର ଗରମ କଲେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନରମ ହୁଏ। ନକଲି ପନୀର ଅନେକ ସମୟରେ ତେଲ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଲାଗେ।

• ଅସଲି ପନୀରରେ କ୍ଷୀରର ସ୍ୱାଦ ଥାଏ। ଅତ୍ୟଧିକ ଚିକ୍କଣତା କିମ୍ବା କୃତ୍ରିମ ସ୍ୱାଦ ଅପମିଶ୍ରଣର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ।

ସରକାର କ’ଣ କରୁଛନ୍ତି?

ଲୋକଙ୍କୁ ନକଲି ଏବଂ ଅପମିଶ୍ରିତ ପନୀରରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ ସରକାର ଏହି ସମ୍ପୃକ୍ତ ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଚଢ଼ାଉ କରି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ନମୁନାର ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉଛି। ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ଲାଇସେନ୍ସ ରଦ୍ଦ କରିବା, ଜରିମାନା ଲଗାଇବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆପରାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନିକଟତମ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ବିବେଚିତ ହେଉଛି।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ନନ୍-ଡାଏରୀ ପନୀର କ’ଣ ନକଲି?

ସବୁ ନନ୍-ଡାଏରୀ ପନୀର ନକଲି ଏବଂ ଖରାପ ଗୁଣବତ୍ତାର ନୁହେଁ। ଯଦି ନିୟମାନୁସାରେ ଏହାକୁ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଲେବଲ୍ ସହିତ ବିକ୍ରି କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଏକ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରେଣୀର ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ। ସମସ୍ୟା ସେତେବେଳେ ଉପୁଜେ ଯେତେବେଳେ ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହାକୁ କ୍ଷୀରରୁ ତିଆରି ଅସଲି ପନୀର ନାମରେ ବିକ୍ରି କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରାଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ପନୀରର ବଢ଼ୁଥିବା ଚାହିଦା ସହିତ ଅପମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଭୁଲ୍ ବ୍ରାଣ୍ଡିଂର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।