ୱାଶିଂଟନ: ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଗତିଶୀଳ ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଗୁରୁବାର ଏକ ସାହସିକ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଯୋଗାଣ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି। ଏଏଫପି ଅନୁଯାୟୀ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ଏହାର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାର ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି। ତେହରାନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଚୁକ୍ତିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛି। ରଏଟର୍ସ ଅନୁଯାୟୀ, ଟ୍ରମ୍ପ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ତେହରାନ ଏହାର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚୁକ୍ତିର ନିକଟତର। ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଇରାନ ୨୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ବିକଶିତ ନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି ଏବଂ ‘ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସର୍ତ୍ତ’ ପାଇଁ ରାଜି ହୋଇଛି।

ଟ୍ରମ୍ପ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଇସଲାମାବାଦରେ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ନିଜେ ଗସ୍ତ କରିପାରିବେ। ସେ ଇରାନ ସହିତ ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁଦ୍ଧବିରତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ବିଷୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ପ୍ରକାଶ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ଏହା ଆବଶ୍ୟକ ନ ହୋଇପାରେ, କାରଣ ଆଲୋଚନା ସକାରାତ୍ମକ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନ ନିରନ୍ତର ଭାବରେ ପରମାଣୁ ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିକାରକୁ ଅଣଆଲୋଚନାଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଆସୁଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ପରମାଣୁ ଅପ୍ରସାର ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ବୈଧ ଅଧିକାର ବୋଲି ବିବେଚନା କରୁଛି। ତେହେରାନ ସୂଚାଇଛି ଯେ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଢାଞ୍ଚା ଉପରେ ସହମତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ପୂର୍ବରୁ, ଟ୍ରମ୍ପ୍ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଗୁରୁବାର ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ଟାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସ ଅନୁଯାୟୀ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଲେବାନନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋସେଫ୍ ଆଉନ୍ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ପରେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା।

ଟ୍ରମ୍ଫ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେ.ଡି. ଭାନ୍ସ, ରାଜ୍ୟ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ଏବଂ ଯୁଗ୍ମ ମୁଖ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ ଡାନ୍ କାଇନ୍‌ଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ସମନ୍ୱୟ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ସେ  ୧୯୮୩ ପରେ ପ୍ରଥମ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା କରିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ନେତାଙ୍କୁ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୦ଟି ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି।

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଲୋକସଭାରେ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ପୂରା ଗଣିତ ବୁଝାଇ ଦେଲେ ଅମିତ ଶାହ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଲେବାନନ୍-ଇସ୍ରାଏଲ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବଡ଼ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନ୍ ୧୦ ଦିନିଆ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପାଇଁ ସହମତ ହୋଇଥିବା କହିଛନ୍ତି ଟ୍ରମ୍ପ। ଫଳରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ ପାଇବା ନେଇ ଆଶା ଜାଗି ଉଠିଛି। 

ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଘୋଷଣା କରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କହିଛନ୍ତି, ଲେବାନନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋସେଫ୍ ଆଉନ୍ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ପରେ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ହୋଇଛି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଆମେରିକା ସମୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ଟାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣରେ  ଲେବାନନରେ ମୃତକ ସଂଖ୍ୟା ୨,୧୯୬ ରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।

ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ହିଜବୋଲା ଆତଙ୍କବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି  ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଲେବାନନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ୱାଶିଂଟନରେ ଦଶନ୍ଧି ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନ ସହିତ କାମ କରିବାକୁ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୩୪ ବର୍ଷ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ୱାଶିଂଟନରେ ଦୁଇ ଦେଶ ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ  ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ମୁଁ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେ.ଡି. ଭାନ୍ସ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ରୁବିଓଙ୍କ ସହିତ ମିଳିତ ଚିଫ୍ସ ଅଫ୍ ଷ୍ଟାଫ୍ସ ଡାନ୍ ରେଙ୍କେଙ୍କୁ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନ ସହିତ କାମ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ବିଶ୍ଵରେ ନଅଟି ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରିବା ମୋର ସମ୍ମାନର ବିଷୟ ଏବଂ ଏହା ମୋର ଦଶମ ହେବ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।

ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନର ନେତାମାନଙ୍କୁ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସରେ ଆତିଥ୍ୟ ଦେବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।  ତେଣୁ ମୁଁ ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଏବଂ ଲେବାନନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋସେଫ ଆଉନଙ୍କୁ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଶାନ୍ତି ଚାହାଁନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଛି ଯେ ଏହା ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଘଟିବ।

ୱାଶିଂଟନ୍: ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ। ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇ କହିଛି ଯେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ନେଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାକିସ୍ତାନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ଏକ ପ୍ରେସ୍ ବ୍ରିଫିଂରେ ଭାଷଣ ଦେଇ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ପ୍ରେସ୍ ସଚିବ କାରୋଲିନ୍ ଲେଭିଟ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଠକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସ୍ଥିର ହୋଇନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ତୀବ୍ର କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅପଡେଟ୍ ଆସିଛି। ବୁଧବାର ପାକିସ୍ତାନର ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଜେନେରାଲ୍ ଅସୀମ୍ ମୁନିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀ ଇରାନର ରାଜଧାନୀ ତେହେରାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

ଲେଭିଟ୍ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ତେହେରାନ ସହିତ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି। ଏହି ଆଲୋଚନା ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଚାଲୁଛି। ମୁଁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆଲୋଚନା ବିଷୟରେ କିଛି ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି। ମୁଁ ପୁନର୍ବାର କହିବି ଯେ ଏପରି ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍‌ରୁ ସିଧାସଳଖ ଶୁଣିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି ଆଧିକାରିକ ନୁହେଁ। 

ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଇସଲାମାବାଦ ହେବ କି ବୋଲି ପଚରାଯିବାରୁ ଲେଭିଟ୍ କହିଥିଲେ, ହଁ, ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ପୂର୍ବ ସ୍ଥାନ ପରି ହେବ। ସେ ଆମେରିକା ଇରାନରେ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବା ରିପୋର୍ଟକୁ ଖାରଜ କରିଥିଲେ। ଲେଭିଟ୍ ଏହି ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକୁ ମିଥ୍ୟା ବୋଲି ଖାରଜ କରିଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ ଯେ ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧବିରତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କୌଣସି ଦାବି କରିନାହିଁ।

ଲେଭିଟ୍ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଏକ ବାହକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ ପ୍ରେସ୍ ସଚିବ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆଲୋଚନାରେ ଏକମାତ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। ଆମେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ପକ୍ଷର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବାରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ। ଆମେ ପ୍ରକୃତରେ ସେମାନଙ୍କର ବନ୍ଧୁତା ଏବଂ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରୟାସକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛୁ। ତେଣୁ, ସେମାନେ ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଏକମାତ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା।

ପାକିସ୍ତାନର ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ୍ ଅସୀମ୍ ମୁନିର୍ ବୁଧବାର ଇରାନର ରାଜଧାନୀ ତେହେରାନରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଏହି ବିବୃତ୍ତି ଆସିଛି। ଗସ୍ତ ସମୟରେ ମୁନିର୍ ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଆରାଘଚିଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବା ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସମର୍ଥନ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିଲେ।

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଆଜି ସଂସଦରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ, ସୀମା ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଲ୍ ହେବ ଆଗତ!

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ସେନା ମୁଖ୍ୟ ଫିଲ୍ଡ ମାର୍ଶାଲ ଅସୀମ ମୁନିର ଇରାନର ରାଜଧାନୀ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେ ଇରାନକୁ ଆମେରିକାର ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ତେହେରାନରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଯଥା ସମ୍ଭବ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛି।  

ପୂର୍ବରୁ, ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ଇସମାଇଲ ବାକାଇ ସାପ୍ତାହିକ ପ୍ରେସ ବ୍ରିଫିଂରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ଇସଲାମାବାଦରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ତେହେରାନ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଏକ ପାକିସ୍ତାନୀ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳକୁ ସ୍ଵାଗତ କରିବ। ଗତ ଶନିବାର ଇସଲାମାବାଦରେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରିବା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଦୁଇ ଦେଶ ପକ୍ଷରୁ ସରକାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ ମିଳିଛି। 

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବାକାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଶନିବାର  ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦରେ ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ଏପ୍ରିଲ ୧୨ରେ ଇରାନ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀ ତେହେରାନ ଫେରିବା ପରଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନ ସହିତ ଅନେକ ବାର୍ତ୍ତା ଆଦାନପ୍ରଦାନ ହୋଇଛି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ଆମେରିକାର କିଛି ଦାବି ଭିତ୍ତିହୀନ ଏବଂ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନ ଥିଲା। 

ଏହି ସମୟରେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ABC ନ୍ୟୁଜକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେଆପଣ ଆଗକୁ ଦୁଇଟି ସୁନ୍ଦର ଦିନ ଦେଖିବେ। ଫଳାଫଳ କିଛି ବି ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯଦି ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୁଏ ତେବେ ତାହା ଭଲ ହେବ, କାରଣ ତା'ପରେ ଇରାନ ନିଜ ଦେଶକୁ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିପାରିବେ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଜୋର ଦେଇଛନ୍ତି ଏବେ ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅଛି।

ଆମ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରାୟତଃ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ, ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ ଏବଂ ଋଣ ଖବର ଯୋଗୁଁ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହେ। କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନରେ ଏମିତି ଅନେକ ଶିଳ୍ପପତି ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଅର୍ବୁଦ ଅର୍ବୁଦ (ବିଲିୟନ) ଡଲାରର ସମ୍ପତ୍ତି ଛିଡ଼ା କରିଛନ୍ତି। ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ପରେ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନର ଅନେକ ଶିଳ୍ପପତି ସେଠାକାର ଅର୍ଥନୀତିରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ତେବେ ପାକିସ୍ତାନର ବିଲିୟନେୟାର ମାନଙ୍କୁ ଯଦି ଭାରତର ବିଲିୟନେୟାର ମାନଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ବହୁତ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆସନ୍ତୁ ଆଜି ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇବୁ ଯେ ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଏବଂ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ଠାରୁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କେତେ କମ୍ ଟଙ୍କା ଅଛି।

ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍ ହେଉଛନ୍ତି ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି

ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବେ ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍‌ଙ୍କୁ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। କୌତୂହଳର ବିଷୟ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ସଫଳତାର କାହାଣୀ ସଂଘର୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ବିଜନେସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି। ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍ ମୂଳତଃ ପାକିସ୍ତାନର, କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେ ଆମେରିକାରେ ରହୁଛନ୍ତି। ସେ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ସେକ୍ଟରରେ ନିଜର କମ୍ପାନୀ Flex-N-Gate ଜରିଆରେ ନାମ କମାଇଛନ୍ତି। ଅଟୋ ପାର୍ଟସ୍ ସପ୍ଲାଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି କମ୍ପାନୀ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଏ।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍ କ୍ରୀଡ଼ା ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ରିୟ। ସେ Jacksonville Jaguars ର ମାଲିକ ଏବଂ ଇଂଲଣ୍ଡର ଫୁଟବଲ୍ କ୍ଲବ୍ Fulham F.C. ରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶଧନ ରହିଛି। ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟ ୧୩.୩ ରୁ ୧୩.୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମଧ୍ୟରେ ଆକଳନ କରାଯାଏ। ବିଶେଷ କଥା ଏହା ଯେ, ସେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନରେ ନିଜର ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇବା ପାଇଁ ହୋଟେଲରେ ବାସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଜୁଥିଲେ।

ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ଠାରୁ କେତେ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ବ୍ୟକ୍ତି?

ଯଦି ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ଶିଳ୍ପପତି ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଏ, ତେବେ ଫରକ ବହୁତ ବଡ଼ ନଜର ଆସେ। ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ମୋଟ ସମ୍ପତ୍ତି ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ, ଯେଉଁଠି ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍‌ଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଆଖପାଖରେ। ଅର୍ଥାତ୍ ସମ୍ପତ୍ତି ମାମଲାରେ ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁତ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି। ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅନେକ ଗୁଣା ଅଧିକ।

ପାକିସ୍ତାନର ଅନ୍ୟ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀ କିଏ?

ପାକିସ୍ତାନରେ କେବଳ ଶାହିଦ୍ ଖାନ୍ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଆହୁରି ଅନେକ ବଡ଼ ନାମ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି:

• ମିଆଁ ମହମ୍ମଦ ମନଶା: ନିଶାତ୍ ଗ୍ରୁପ୍‌ର ମାଲିକ, ଯାହାଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍, ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଏବଂ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଛି। ତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାୟ ୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

• ଅନୱର ପରଭେଜ: ବେଷ୍ଟୱେ ଗ୍ରୁପ୍‌ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା, ଯାହାଙ୍କର ନେଟୱର୍ଥ ପ୍ରାୟ ତିନି ବିଲିୟନ ଡଲାର।

• ନାସିର ଶାନ୍: ଶାନ୍ ଫୁଡ୍‌ସର ମାଲିକ, ଯିଏ ପାକିସ୍ତାନୀ ମସଲାକୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପରିଚୟ ଦେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ହର୍ମୁଜରେ ଆମେରିକାର ଅବରୋଧ ମଧ୍ୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନ ପ୍ରତି ଆଭିମୁଖ୍ୟ  ନରମ କରୁଥିବା ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି। ପାକିସ୍ତାନରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ବୈଠକ ହେବା ନେଇ ଖବର  ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ୱାଶିଂଟନ ଏବଂ ତେହେରାନ  ଯୁଦ୍ଧବିରତିକୁ ଆଉ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ସହମତି ଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା।  କିନ୍ତୁ ସଦ୍ୟତମ ଖବର ସାରା ଦୁନିଆ ପାଇଁ ଆଶ୍ଵସ୍ତିକର ଆଣିପାରେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଇସଲାମାବାଦରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନ ଫେଲ୍, ପିଏମ ମୋଦୀଙ୍କୁ ଫୋନ କଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ

ଏପି ସମ୍ବାଦ ସରବରାହ ସଂସ୍ଥାର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧବିରତିର ଅବଧି ବୃଦ୍ଧି ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସକରାତ୍ମକ ଖବର ରହିଛି। ମଧ୍ୟସ୍ଥତାକାରୀଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ଅଗ୍ରଗତି ହୋଇଛି, ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ଦୁଇ ବିରୋଧୀ ପକ୍ଷ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଦ୍ଵିତୀୟ ଥର ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ବୈଠକ କରିବେ। 

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧବିରତିର ଅବଧି ବଢାଇବା ପାଇଁ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି। ଯଦି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ପୁଣି ଥରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ତେବେ ତିନୋଟି ପ୍ରସଙ୍ଗର ସମାଧାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଇପାରେ। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଦ୍ଵିତୀୟ ହେଉଛି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ସହିତ ଜଡିତ ଏବଂ ତୃତୀୟଟି ହେଉଛି ଇରାନକୁ ମିଳିବାକୁ ଥିବା କ୍ଷତିପୂରଣ।

ଶାନ୍ତି ବୈଠକ କରାଉଥିବା ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆମେରିକା ଦେଲା ଝଟକା, ହର୍ମୁଜରୁ ଫେରାଇ ଦେଲା ୨ ଜାହାଜ
 

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ମଙ୍ଗଳବାର କହିଥିଲେ ଯେ ଇରାନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ଯଦି ଇରାନ ଆଲୋଚନାରୁ ଓହରେ ତେବେ ଉକ୍ତ ଦେଶକୁ  ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ୨୦ ବର୍ଷ ଲାଗିବ। ଆମେରିକାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କମାଣ୍ଡ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଅବରୋଧର ପ୍ରଥମ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଇରାନର ବନ୍ଦର ଏବଂ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମସ୍ତ ଯାତାୟାତକୁ ସଫଳତାର ସହ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଛି।

ସାଉଦି ଆରବ ପାକିସ୍ତାନୀ ସୈନିକମାନଙ୍କର ବିକ୍ରି ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଧାରଣ କରିଛି। ପ୍ରକୃତରେ, ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧର ବିପଦକୁ ଦେଖି ପାକିସ୍ତାନ ଯେମିତି ହିଁ ରିୟାଦରେ ନିଜର ୧୩ ହଜାର ସୈନିକ ପଠାଇଲା, ସେମିତି ହିଁ ସାଉଦି ଇସଲାମାବାଦ ପାଇଁ ୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର (୨.୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା) ର ଅର୍ଥରାଶି ଜାରି କରିଦେଲା। ଏହାକୁ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବୁଝାମଣା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସାଉଦି ପାକିସ୍ତାନ ସହ ଏକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି (Defense Deal) କରିଥିଲା। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ସାଉଦିର ସୁରକ୍ଷା ମଜଭୁତ ହୋଇଥିଲା, ସେଇଠି ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏଥିରୁ ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ମିଳିବା କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା।

ବ୍ଲୁମବର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ, ସାଉଦି ୩ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଅର୍ଥରାଶି ଏଭଳି ସମୟରେ ଦେଇଛି, ଯେତେବେଳେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ୧୩ ହଜାର ସୈନିକଙ୍କୁ ସାଉଦିର ସୁରକ୍ଷାରେ ଲଗାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହି ଟଙ୍କାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ସେନା ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖାଯାଉଛି।

'ଅଲ୍ ଆରବିଆ' ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏକ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ସହାୟତା ରାଶି ଦେଇଦିଆଯିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସାଉଦିଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଋଣ ନେଇଛି, ତାର ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇ ଦିଆଯାଇଛି।

ପାକ୍ ଏବଂ ସାଉଦି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଅଧୀନରେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଉଭୟଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ମାନିନିଆଯିବ। ଏହି ଡିଫେନ୍ସ ଡିଲ୍ ଜରିଆରେ ସାଉଦି ନିଜକୁ 'ପରମାଣୁ ଛତ୍ରଛାୟା' (Nuclear Umbrella) ତଳେ ରଖିଦେଲା, କାରଣ ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ପରମାଣୁ ସମ୍ପନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ର। ତାର ପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୧୫୦ଟି ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି।

ଏହି ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାଉଦିର ସ୍ଥିତି ମଜଭୁତ ହୋଇଗଲା, ସେଇଠି ପାକିସ୍ତାନକୁ ସାଉଦି ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଦେବା କଥା କହିଲା। ଏହା ଅଧୀନରେ ସାଉଦି ପାକିସ୍ତାନର ହେଲ୍‌ଥ ଏବଂ ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକଚରରେ ନିବେଶ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ତେବେ, ଚୁକ୍ତିର ୭ ମାସ ବିତିଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସାଉଦି ପାକିସ୍ତାନରେ କୌଣସି ନିବେଶ କରିନଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଏବେ ଯେମିତି ହିଁ ପାକିସ୍ତାନ ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧର ବିପଦକୁ ଦେଖି ରିୟାଦରେ ନିଜର ସୈନିକ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପଠାଇଛି, ସାଉଦି ତା ପାଇଁ ୩ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଅତିରିକ୍ତ ସହାୟତା ରାଶି ଜାରି କରିଦେଇଛି। ଯଦି ଏହାକୁ ସୈନିକଙ୍କ ହିସାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସାଉଦି ପାକିସ୍ତାନର ଜଣେ ସୈନିକର ମୂଲ୍ୟ ୨୦ କୋଟି ଲଗାଇଛି।

ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଏହା ଜରୁରୀ କାହିଁକି?

ପାକିସ୍ତାନ ଏବେ ଭୀଷଣ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ତାର ପାଖରେ ୟୁଏଇ (UAE) ର ୩.୫ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ଋଣ ଶୁଝିବା ପାଇଁ ଚାପ ରହିଛି। ୟୁଏଇ ଏହି ମାସ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରୁ ଟଙ୍କା ମାଗିଛି। ସେଇପରି ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ପାକିସ୍ତାନରେ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ (ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି) ବଢ଼ିଯାଇଛି। IMF ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆଖି ଦେଖାଇ ସାରିଛି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ଟଙ୍କା ଆଣିବା ପାଇଁ ଅଳ୍ପ କିଛି ହିଁ ଉପାୟ ବାକି ଅଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନ୍ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ତ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ଆମେରିକା ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ସହ ମିଶି ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଆଡ଼କୁ ଫୋକସ୍ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି, ଯାହାକୁ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଧମନୀ ବୋଲି ମାନିନିଆଯାଏ। ବିବିସିର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମଲକ୍କାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୯୦,୦୦୦ ଜାହାଜ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହି ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଭାରତ ମହାସାଗର ଏବଂ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିଥାଏ। ଏହା ତେଲଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ବ୍ୟାପାରିକ ରାସ୍ତା। ଏହା ବିଶ୍ୱର ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ବାଣିଜ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଟ୍। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବେ ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ vଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରିପାରନ୍ତି। ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ଯଦି ମଲକ୍କାର ମଧ୍ୟ ଘେରାବନ୍ଦୀ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତ ଉପରେ ଏହାର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?

ଆମେରିକା-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଚୁକ୍ତି, ଭାରତର ବଢ଼ିଲା ଚିନ୍ତା

ଏନ୍‌ଡିଟିଭିର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସହଯୋଗ ଚୁକ୍ତିରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକାକୁ ଏବେ ନିଜର ସାମରିକ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ଆକାଶମାର୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସୁବିଧା ମିଳିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସୁବିଧା ଦ୍ୱାରା ଆମେରିକା ଏବେ ମଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀରେ ହେଉଥିବା ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ମଧ୍ୟ ରଖିପାରିବ। ଆମେରିକା-ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତିର ସମୟ (ଟାଇମିଂ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ମାନିନିଆଯାଉଛି, କାରଣ ଆମେରିକା ଏହି ସମୟରେ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ଘେରାବନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି। ସେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ରଣନୀତିରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ହୋର୍ମୁଜ ବ୍ୟତୀତ ବିଶ୍ୱର ବାକି 'ଚୋକ୍ ପଏଣ୍ଟସ' (Choke points) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରୁଛନ୍ତି। ଭାରତର ଚିନ୍ତା ଏହି କଥାକୁ ନେଇ ରହିଛି।

ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କେଉଁଠି ଅଛି, ପ୍ରଥମେ ତାହା ଜାଣିବା

ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଭାରତର ଅତି ନିକଟରେ ଅଛି। ଏହା ଆଣ୍ଡାମାନ ସାଗର (ଭାରତ ମହାସାଗର) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗର (ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର) କୁ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ଏକ ଜଳପଥ। ଏହା ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଦ୍ୱୀପ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ପଶ୍ଚିମରେ ସୁମାତ୍ରା ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ (ପଶ୍ଚିମ) ମାଲେସିଆ ଏବଂ ସୁଦୂର ଦକ୍ଷିଣ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପ୍ରାୟ ୬୫,୦୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହି ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ପ୍ରାୟ ୮୦୦ କିମି ଲମ୍ବା, ଯାହାର ଚଉଡ଼ା ଦକ୍ଷିଣରେ କେବଳ ୬୫ କିମି। ଉତ୍ତର ଆଡ଼କୁ ସୁମାତ୍ରା ଉପକୂଳରେ ଥିବା ୱେ (We) ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଭୂଭାଗରେ ଥିବା କ୍ରା ଇସଥମୁସ (Kra Isthmus) ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀର ଚଉଡ଼ା ୨୫୦ କିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହାର ନାମ ମାଳୟ ଉପକୂଳରେ ଥିବା ବ୍ୟାପାରିକ ବନ୍ଦର ମେଲାକା (ପୂର୍ବରୁ ମଲକ୍କା) ନାମରେ ରଖାଯାଇଛି।

ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଏବଂ ସେଥିପାଇଁ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଫିଲିପ୍ ଚ୍ୟାନେଲ୍ (Philip Channel) ନିକଟରେ ମାତ୍ର ୩ କିଲୋମିଟର ଚଉଡ଼ା।

ଭାରତ ପାଇଁ ମଲକ୍କା କେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ

ଭାରତର ସମୁଦ୍ର ଭିତ୍ତିକ ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଏହାର ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ (LNG) ଆମଦାନୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ମଲକ୍କା ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଦେଇ ଗତି କରେ। ମଲକ୍କା ନିକଟରେ ହିଁ ଭାରତର ନୂଆ ରଣନୈତିକ କମାଣ୍ଡ 'ଆଣ୍ଡାମାନ-ନିକୋବର କମାଣ୍ଡ' ମଧ୍ୟ ଅଛି। ସେଥିପାଇଁ ଭାରତ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜରେ ସିଙ୍ଗାପୁର ଭଳି ଏକ ରଣନୈତିକ ସହର ବସାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହା ହେଉଛି 'ଗ୍ରେଟ୍ ନିକୋବର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ'। ଏଠାରେ ସାମରିକ ଓ ବେସାମରିକ ଉଭୟ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏକ ରଣନୈତିକ ଏୟାରପୋର୍ଟ ଏବଂ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ସହର ବସାଯିବ।

ଭାରତ କରୁଛି ମଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀର ପାଟ୍ରୋଲିଂ !

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ସିଙ୍ଗାପୁର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲରେନ୍ସ ୱଙ୍ଗଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷାରେ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଛି। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସିଙ୍ଗାପୁର ମଲକ୍କା ଜଳସନ୍ଧିର ପାଟ୍ରୋଲିଂରେ ଭାରତର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ଆଞ୍ଚଳିକ ରଣନୈତିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ଗଭୀର କରିଛି।

ମଲକ୍କାକୁ ଏବେ କିଏ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ

ମାଲେସିଆ ଏବଂ ସିଙ୍ଗାପୁର ସହିତ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ହୋର୍ମୁଜରୁ ଯେଉଁଠି ବିଶ୍ୱର ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ-ଗ୍ୟାସ ଗତି କରେ, ସେଇଠି ମଲକ୍କାରୁ ତେଲ, କାର୍, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀକୁ ନେଇ ଜାହାଜ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ଚୀନ୍ ଏବଂ ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ରୁଟ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଜଳପଥ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କାରଣରୁ ଏହାକୁ 'ମଲକ୍କା ଡାଇଲେମା' (Malacca Dilemma) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଭଲ ଭାବେ ଜଣାଅଛି ଯେ ଏଠାକୁ ଘେରାବନ୍ଦୀ କଲେ ଭାରତ ଏବଂ ଚୀନ୍‌ର ବହୁତ ଜାହାଜ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ:  ଶାନ୍ତି ବୈଠକ କରାଉଥିବା  ପାକିସ୍ତାନକୁ ଆମେରିକା ଦେଲା ଝଟକା । ହର୍ମୁଜରୁ ପାକିସ୍ତାନର ୨ ଜାହାଜକୁ ଆମେରିକା ଫେରାଇ ଦେଇଛି । ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏହି ଝଟକା ଏମିତି ସମୟରେ ଲାଗିଛି ଯେତେବେଳେ ସେ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଭାବେ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛି । ସବୁଠୁ ବଡ କଥା ପାକିସ୍ତାନର  ଜାହାଜକୁ ସେହି ସମୟରେ ଆମେରିକା ଫେରାଇ ଦେଇଛି ଯେତେବେଳେ ଚୀନ ସମେତ କିଛି ଦେଶର ୨୦ ଜାହାଜ ଅବାଧ ଭାବେ ଯାତାୟତ କରୁଛି । ଏହାକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆସିନାହିଁ । 

ଅଲ ଅରବିଆ ମୁତାବକ ପାକିସ୍ତାନର ପତାକା ଥିବା ୨ଟି ଜାହାଜ ମଙ୍ଗଳବାର ହର୍ମୁଜରୁ ବାହାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲା । ମାତ୍ର ଆମେରିକା ସେନା ଦୁଇ ଜାହାକୁ ହର୍ମୁଜ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଦେଇ ନାହାନ୍ତି । ଆଉ ସେହି ସମୟରେ ଉକ୍ତ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଜାହାଜ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିଲା । 

ପାକିସ୍ତାନର ୨୦ ଜାହାଜକୁ ମିଳିଛି ପାସ୍‌

ଇରାନ ହର୍ମୁଜରୁ ଜାହାଜ ନେଇ ଯିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନକୁ ୨୦ ପାସ୍ ଦେଇଛି । ଏହି ପାସ୍ ଜରିଆରେ ଇରାନ ହର୍ମୁଜରୁ ପାକିସ୍ତାନର ଜାହାଜଗୁଡିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କାଢିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲା । ପାକିସ୍ତାନ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୪ଟି ପାସ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ସାରିଛି । ମାତ୍ର ଏବେ ଆମେରିକା ତାକୁ ଝଟକା ଦେଇଛି । 

ପାକିସ୍ତାନର ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବିଭାଗର ଜଣେ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେବେ ଇରାନ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଅବରୋଧ କରିଥିଲା, ସେହି ସମୟରେ ଆମେ ଚିନ୍ତିତ ନ ଥିଲୁ । ଏବେ ଆମେରିକା ଆମ ଜାହାଜ ଫେରାଇ ଦେଇଛି । ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ମନ୍ତ୍ରୀ ଜୁନେଦ ଅନୱରଙ୍କ  କହିବା କଥା ଅନ୍ୟ ଦେଶ ପରି ପାକିସ୍ତାନକୁ ଏମିତି କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ପଡିଛି । ଆମେ ଲଗାତାର ଆଲୋଚନା କରୁଛୁ ଏବଂ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ବାହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛୁ । 

ଆମେରିକା ହର୍ମୁଜ୍ ବାହାରେ ଅବରୋଧ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଏହାର ଏକ ଅଂଶ ସ୍ୱରୂପ, ଆମେରିକା ଓମାନ ଉପସାଗର ଏବଂ ଆରବ ସାଗରରେ ୧୦,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ମୁତୟନ କରିଛି। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅବରୋଧର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ, ୨୦ଟି ଜାହାଜ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ କୌଣସି ଭୟ ବିନା ଯାଇଛି। ୱାଶିଂଟନ୍ ପୋଷ୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ସେନା କେବଳ ଛଅଟି ଜାହାଜକୁ ଅଟକାଇଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବରେ, ଏହି ଜାହାଜ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ପାକିସ୍ତାନର ଥିଲା।

କାଠମାଣ୍ଡୁ: ତିବ୍ଦତ ଏବଂ ତାଇୱାନ ସମ୍ପର୍କରେ ନେପାଳର ନୂତନ ବାଲେନ୍ ଶାହ ସରକାରଙ୍କୁ  ଚୀନ୍ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି। ସୋମବାର ଦିନ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଦାନ ଗୁରୁଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ନେପାଳରେ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଝାଙ୍ଗ ମାଓମିଂ ଏକ ଅଲଟିମେଟମ୍ ଜାରି କରିଥିଲେ। କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ତିବ୍ଦତୀୟ ବ୍ୟାପାରରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ନେପାଳ ସରକାରଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଚୀନ୍ ମାତ୍ର ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବରୁ ନେପାଳରେ କ୍ଷମତା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଚୀନ୍ ବେଜିଂ ପ୍ରତି ଶତ୍ରୁତା ପାଇଁ ନେପାଳକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି।

ବୈଠକରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦୁଇ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉଦ୍ଧୃତି ଦେଇ କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି ଯେ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ନେପାଳରେ ତିବ୍ଦତୀୟ ଶରଣାର୍ଥୀଙ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ ସ୍ଥିତି ସମେତ ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ନେପାଳୀ ମାଟିରେ ତିବ୍ଦତୀୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ‘ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ’ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଜଣେ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି, ‘ସେ କାଠମାଣ୍ଡୁରେ ତାଇୱାନ୍ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍ଗଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଗତ ମାସରେ ରାଜଧାନୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏକ ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ତାଇୱାନ୍ ପତାକା ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତୋଳନ କରାଯାଇଥିଲା।’

କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟ ଦୁଇ ନେପାଳୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉଦ୍ଧୃତି ଦେଇ ଜଣେ ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର, ନାମ ଗୋପନ ରଖିବା ସର୍ତ୍ତରେ କହିଛି ଯେ ୨୮ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଏଭରେଷ୍ଟ ନେପାଳ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ୧୩ତମ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଲୋକ ମହୋତ୍ସବରେ ତାଇୱାନ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ତାଇୱାନ, ଜର୍ମାନୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଏଷ୍ଟୋନିଆ ସମେତ ଏଗାର ଦେଶର ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିବାଦ ପରେ ଏହାକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଗତବର୍ଷର ଜେନସ ଜେଡ ପ୍ରତିବାଦ ସମୟରେ ଗୁରୁଙ୍ଗଙ୍କ ଉପରେ ତିବ୍ଦତୀୟ ଶରଣାର୍ଥୀ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିବାର ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲା, ଯାହାକୁ ସେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ।

ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ମଧ୍ୟ ନେପାଳକୁ ଏକ ଅଲଟିମେଟମ୍ ଜାରି କରିଥିଲେ। ବିଶେଷକରି ସିକିଓଙ୍ଗ ଭାବରେ ତିବ୍ଦତୀୟ ନେତା ପେନପା ସେରିଂଙ୍କ ଦୀକ୍ଷା ସମାରୋହ ସମ୍ପର୍କରେ। ଏହା ହେଉଛି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ତିବ୍ଦତୀୟ ପ୍ରଶାସନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍ଗଙ୍କ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ ସମାରୋହ, ଯାହା ମେ ୨୭ ତାରିଖରେ ଧର୍ମଶାଳାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଚୀନ୍ ନେପାଳକୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ସେରିଂ ଫେବୃଆରୀରେ ୬୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ ସହିତ ଏହି ପଦବୀରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ। ଝାଙ୍ଗ୍ ଏହି ସମାରୋହରେ ନେପାଳର କୌଣସି ସରକାରୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗୁରୁଙ୍ଗଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ: ଇରାନ-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ନେଇ ବିବୃତ୍ତି ରଖିଲେ ସର୍ଗିଓ ଗୋର